Trong thực tế đời sống, không ít trường hợp sau khi hôn nhân tan vỡ, người cha hoặc người mẹ mới bàng hoàng phát hiện đứa con bấy lâu nay mình chăm sóc, cấp dưỡng lại không cùng huyết thống. Tình huống trớ trêu này không chỉ gây tổn thương về mặt tình cảm mà còn đặt ra hàng loạt câu hỏi về trách nhiệm pháp lý và nghĩa vụ cấp dưỡng. Vậy pháp luật quy định như thế nào về việc xử lý khi phát hiện không phải con ruột sau ly hôn?

Quy định về xác định con chung trong thời kỳ hôn nhân

Theo nguyên tắc suy đoán pháp lý, con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân mặc nhiên được coi là con chung. Cụ thể, tại Điều 88 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định:

"1. Con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân hoặc do người vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân là con chung của vợ chồng.

Con được sinh ra trong thời hạn 300 ngày kể từ thời điểm chấm dứt hôn nhân được coi là con do người vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân.

Con sinh ra trước ngày đăng ký kết hôn và được cha mẹ thừa nhận là con chung của vợ chồng."

Như vậy, ngay cả khi trên thực tế đứa trẻ không mang dòng máu của người cha, nhưng nếu sinh ra trong các trường hợp nêu trên, người cha vẫn phải gánh vác các quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con theo quy định tại Điều 69 của Luật này cho đến khi có phán quyết khác từ Tòa án.

Làm gì để không phải tiếp tục nuôi dưỡng, cấp dưỡng cho con không phải ruột thịt?

Để chấm dứt quan hệ cha con và nghĩa vụ cấp dưỡng sau ly hôn, người không thừa nhận con phải thực hiện thủ tục pháp lý tại cơ quan có thẩm quyền. Khoản 2 Điều 88 nhấn mạnh: "Trong trường hợp cha, mẹ không thừa nhận con thì phải có chứng cứ và phải được Tòa án xác định."

1. Chuẩn bị chứng cứ xác thực

Chứng cứ quan trọng nhất và mang tính quyết định trong trường hợp này thường là kết quả xét nghiệm ADN từ các tổ chức giám định uy tín. Đây là cơ sở khoa học để chứng minh không có mối quan hệ huyết thống giữa người cha/mẹ và đứa trẻ.

2. Gửi đơn yêu cầu đến Tòa án

Người có yêu cầu cần nộp đơn khởi kiện hoặc đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự về việc xác định không phải là cha, mẹ của người con đến Tòa án nhân dân cấp huyện nơi người con hoặc người mẹ đang cư trú. Hồ sơ bao gồm:

• Đơn yêu cầu/khởi kiện theo mẫu.
• Kết quả xét nghiệm ADN.
• Bản sao Giấy khai sinh của con.
• Bản sao CCCD của người yêu cầu.
• Bản án hoặc Quyết định ly hôn của Tòa án trước đó.

Hậu quả pháp lý sau khi có quyết định của Tòa án

Khi Tòa án ban hành bản án hoặc quyết định xác định một người không phải là cha, mẹ của đứa trẻ, các hệ lụy pháp lý sau đây sẽ phát sinh:

• Chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng: Người không phải cha ruột sẽ không còn nghĩa vụ phải gửi tiền cấp dưỡng hàng tháng cho đứa trẻ kể từ thời điểm quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật.
• Thay đổi quyền nuôi dưỡng: Nếu người không phải cha ruột đang trực tiếp nuôi con, họ có quyền yêu cầu trao trả đứa trẻ cho người mẹ hoặc người cha ruột thực sự chăm sóc.
• Điều chỉnh hộ tịch: Người dân cần mang quyết định của Tòa án đến UBND cấp xã nơi đăng ký khai sinh để thực hiện thủ tục thay đổi, cải chính hộ tịch, xóa tên cha/mẹ trong Giấy khai sinh của trẻ.

Lời khuyên pháp lý: Việc phát hiện sự thật về huyết thống sau ly hôn là một biến cố đau lòng. Tuy nhiên, để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình và đảm bảo đứa trẻ được hưởng sự chăm sóc từ đúng người thân ruột thịt, việc thực hiện các thủ tục pháp lý đúng quy định là điều cần thiết. Quý khách nên tham khảo ý kiến luật sư để quá trình giải quyết tại Tòa án diễn ra nhanh chóng và đúng luật.