Trong thời đại công nghệ số, chiếc điện thoại thông minh đã trở thành vật bất ly thân của mỗi người. Tuy nhiên, đây cũng chính là "cánh cửa" để các đối tượng tội phạm thực hiện các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản với những kịch bản vô cùng tinh vi, đánh vào tâm lý lo sợ hoặc lòng tham của nạn nhân.

1. Nhận diện 4 kịch bản lừa đảo 'thao túng tâm lý' phổ biến

Thực tế cho thấy, các đối tượng lừa đảo không ngừng thay đổi phương thức, nhưng tựu trung lại thường xoay quanh 4 chiêu trò điển hình sau:

• Giả danh cơ quan thực thi pháp luật: Kẻ xấu mạo danh Công an, Viện kiểm sát hoặc Tòa án gọi điện thông báo nạn nhân liên quan đến một vụ án nghiêm trọng (ma túy, rửa tiền, vi phạm giao thông...). Chúng dùng lời lẽ đe dọa, yêu cầu nạn nhân chuyển tiền vào "tài khoản tạm giữ" để phục vụ điều tra rồi chiếm đoạt.
• Mạo danh ngân hàng, tổ chức tài chính: Các đối tượng gửi tin nhắn hoặc gọi điện mời chào vay vốn online với lãi suất cực thấp. Sau khi nạn nhân sập bẫy, chúng yêu cầu đóng các khoản phí hồ sơ, phí bảo hiểm khoản vay... trước khi giải ngân.
• Thông báo trúng thưởng 'ảo': Nạn nhân nhận được thông báo trúng thưởng quà tặng giá trị cao (xe máy, điện thoại, tiền mặt). Để nhận quà, người dân bị yêu cầu nộp thuế thu nhập cá nhân hoặc phí vận chuyển vào tài khoản chỉ định.
• Bẫy tình cảm và quà tặng từ nước ngoài: Đối tượng làm quen qua mạng xã hội, tự xưng là người nước ngoài giàu có, muốn gửi quà hoặc ngoại tệ về Việt Nam. Sau đó, một đối tượng khác giả danh nhân viên sân bay, hải quan yêu cầu nạn nhân nộp phí thông quan để nhận kiện hàng.

2. Làm gì để đòi lại tiền khi đã lỡ chuyển cho kẻ lừa đảo?

Ngay khi nhận ra mình bị lừa, việc đầu tiên bạn cần làm là giữ bình tĩnh và thực hiện ngay các bước sau để bảo vệ quyền lợi:

Bước 1: Thu thập chứng cứ. Lưu lại toàn bộ lịch sử cuộc gọi, tin nhắn, biên lai chuyển tiền và thông tin tài khoản ngân hàng của đối tượng.

Bước 2: Tố giác tội phạm. Theo quy định, bạn cần báo ngay cho cơ quan Công an nơi gần nhất (Công an xã, phường, thị trấn hoặc Đồn Công an). Hồ sơ tố giác bao gồm:

• Đơn trình báo sự việc chi tiết.
• Bản sao Căn cước công dân.
• Các bằng chứng, dữ liệu điện tử liên quan đến hành vi lừa đảo.

3. Chế tài nghiêm khắc cho hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Hành vi lừa đảo qua điện thoại không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh trật tự. Tùy vào tính chất và mức độ, kẻ phạm tội sẽ bị xử lý như sau:

Xử phạt hành chính

Theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 15 Nghị định 144/2021/NĐ-CP:

"Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản của người khác."

Truy cứu trách nhiệm hình sự

Nếu số tiền chiếm đoạt từ 2.000.000 đồng trở lên, đối tượng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Mức hình phạt cao nhất có thể lên đến tù chung thân nếu chiếm đoạt tài sản trị giá từ 500.000.000 đồng trở lên.

Pháp luật Việt Nam luôn có những quy định chặt chẽ để bảo vệ quyền sở hữu tài sản của công dân. Tuy nhiên, sự cảnh giác và am hiểu pháp luật của mỗi người dân chính là lá chắn vững chắc nhất trước các loại tội phạm công nghệ cao hiện nay.