Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ đầu năm 2024, việc thực hiện các thủ tục hành chính trên môi trường điện tử đã trở nên phổ biến. Tuy nhiên, đối với đối tượng đặc thù là trẻ em dưới 14 tuổi, nhiều gia đình vẫn còn lúng túng về việc ai là người có quyền đại diện thực hiện thủ tục cấp hộ chiếu trực tuyến. Một câu hỏi thường gặp là: Liệu ông bà có thể sử dụng tài khoản dịch vụ công cá nhân để xin cấp hộ chiếu cho cháu hay không?

1. Căn cứ pháp lý điều chỉnh việc cấp hộ chiếu cho trẻ em

Thủ tục cấp hộ chiếu cho công dân Việt Nam hiện nay được điều chỉnh bởi các văn bản quy phạm pháp luật quan trọng sau:

• Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019.
• Luật số 23/2023/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam (có hiệu lực từ ngày 15/08/2023).
• Bộ luật Dân sự 2015 quy định về quyền giám hộ và đại diện.

Thủ tục cấp hộ chiếu trực tuyến cho trẻ em đòi hỏi sự chính xác về thông tin người đại diện (ảnh minh họa)

2. Quy định về người thực hiện thủ tục cấp hộ chiếu cho trẻ dưới 14 tuổi

Theo quy định tại Điều 15 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019, được sửa đổi bởi khoản 3 Điều 1 Luật số 23/2023/QH15:

"Việc đề nghị cấp hộ chiếu phổ thông được thực hiện tại trụ sở Cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh hoặc trên môi trường điện tử tại cổng dịch vụ công quốc gia hoặc cổng dịch vụ công của Bộ Công an."

Đối với trẻ em dưới 14 tuổi, do chưa đủ năng lực hành vi dân sự đầy đủ và chưa được cấp tài khoản định danh điện tử mức độ 2 (tại thời điểm tháng 01/2024), hồ sơ đề nghị cấp hộ chiếu phải do cha, mẹ hoặc người giám hộ khai và nộp thay thông qua tài khoản dịch vụ công của chính họ.

3. Tại sao ông bà không thể dùng tài khoản cá nhân để nộp thay cho cháu?

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần đối chiếu với quy định về người giám hộ tại Bộ luật Dân sự 2015. Cụ thể:

• Tại Điều 52 Bộ luật Dân sự 2015, giám hộ đương nhiên của người chưa thành niên trước hết là cha, mẹ.
• Tại Điều 54 Bộ luật Dân sự 2015, chỉ khi người chưa thành niên không có người giám hộ đương nhiên (cha mẹ đã mất, mất năng lực hành vi dân sự...) thì mới thực hiện việc cử, chỉ định người giám hộ khác.

Như vậy, trong trường hợp cha mẹ vẫn còn năng lực hành vi dân sự đầy đủ, ông bà không phải là người giám hộ hợp pháp của cháu theo quy định pháp luật. Do đó, hệ thống dịch vụ công sẽ không chấp nhận việc ông bà sử dụng tài khoản cá nhân để thực hiện thủ tục thay cho cháu vì không chứng minh được mối quan hệ đại diện hợp pháp trong hồ sơ điện tử.

Hộ chiếu phổ thông mẫu mới dành cho công dân Việt Nam (ảnh minh họa)

4. Giải pháp khi tài khoản của cha hoặc mẹ gặp lỗi

Nếu căn cước công dân (CCCD) của cha hoặc mẹ bị sai số định danh hoặc gặp lỗi không thể đăng nhập, gia đình có thể áp dụng các phương án sau:

• Sử dụng tài khoản của người còn lại: Nếu tài khoản của cha lỗi, hãy dùng tài khoản của mẹ để nộp hồ sơ cho con và ngược lại.
• Cập nhật thông tin định danh: Liên hệ Công an xã/phường nơi thường trú để điều chỉnh thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
• Nộp hồ sơ trực tiếp: Trong trường hợp khẩn cấp hoặc không thể khắc phục lỗi trực tuyến, công dân vẫn có thể lựa chọn hình thức nộp hồ sơ trực tiếp tại Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an tỉnh/thành phố.

5. Các lỗi thường gặp khi nộp hồ sơ trực tuyến

Khi thực hiện thủ tục trên Cổng dịch vụ công Bộ Công an, người dân thường gặp một số lỗi kỹ thuật sau:

• Lỗi ảnh CCCD không trùng khớp: Thường do ảnh chụp bị mờ, lóa hoặc công dân chưa cập nhật số CCCD mới vào tài khoản dịch vụ công đã đăng ký bằng số CMND cũ.
• Lỗi không có dữ liệu dân cư: Bắt buộc phải ra cơ quan Công an để làm sạch dữ liệu trước khi thực hiện thủ tục trực tuyến.

Lời khuyên pháp lý: Để đảm bảo quyền lợi và tiến độ cấp hộ chiếu cho con em mình, cha mẹ nên chủ động kiểm tra và cập nhật tài khoản định danh điện tử mức độ 2 của mình trước khi tiến hành nộp hồ sơ.

Trên đây là nội dung tư vấn chi tiết về việc xin cấp hộ chiếu trực tuyến cho trẻ em dưới 14 tuổi dựa trên quy định pháp luật hiện hành năm 2024. Hy vọng thông tin này giúp ích cho Quý khách trong quá trình thực hiện thủ tục.