Trong cuộc sống, đôi khi chúng ta vô tình nhặt được những tài sản có giá trị lớn như sổ tiết kiệm. Câu hỏi đầu tiên nảy ra trong đầu nhiều người là: "Liệu có thể rút được tiền từ cuốn sổ này không?". Tuy nhiên, đằng sau sự tò mò đó là những quy định khắt khe của ngành ngân hàng và những chế tài nghiêm khắc của pháp luật Việt Nam.

Nhặt được sổ tiết kiệm có rút được tiền không?

Câu trả lời ngắn gọn và chắc chắn nhất là: KHÔNG. Theo quy định tại Thông tư 48/2018/TT-NHNN, sổ tiết kiệm (hay thẻ tiết kiệm) là chứng chỉ xác nhận quyền sở hữu tiền gửi của khách hàng tại tổ chức tín dụng. Cụ thể, Điều 7 Thông tư 48/2018/TT-NHNN nêu rõ sổ tiết kiệm chứa đựng các thông tin định danh quan trọng của người gửi tiền.

Để thực hiện việc rút tiền, người gửi phải tuân thủ quy trình nghiêm ngặt tại Điều 18 Thông tư 48/2018/TT-NHNN. Người rút tiền phải xuất trình sổ tiết kiệm kèm theo giấy tờ tùy thân (CCCD/Hộ chiếu) và ký đúng chữ ký mẫu đã đăng ký tại ngân hàng. Ngân hàng sẽ đối chiếu kỹ lưỡng các thông tin này trước khi chi trả. Do đó, một người lạ nhặt được sổ sẽ không thể vượt qua được các lớp bảo mật này để chiếm đoạt tài sản.

Rủi ro pháp lý: Phạt tiền đến đi tù nếu cố tình chiếm giữ

Dù không thể rút được tiền, nhưng nếu bạn nhặt được sổ tiết kiệm mà không tìm cách trả lại hoặc giao nộp cho cơ quan chức năng, bạn có thể đối mặt với những hậu quả pháp lý nặng nề.

Về mặt hành chính, hành vi chiếm giữ trái phép tài sản của người khác có thể bị xử phạt theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP. Cụ thể, điểm đ khoản 2 Điều 15 Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định mức phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi chiếm giữ tài sản của người khác trái phép.

Nghiêm trọng hơn, nếu giá trị tài sản trong sổ tiết kiệm lớn, người chiếm giữ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015. Điều 176 Bộ luật Hình sự 2015 quy định về Tội chiếm giữ trái phép tài sản như sau:

1. Người nào cố tình không trả lại cho chủ sở hữu, người quản lý hợp pháp hoặc không giao nộp cho cơ quan có trách nhiệm tài sản trị giá từ 10.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng [...] thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
2. Phạm tội chiếm giữ tài sản trị giá 200.000.000 đồng trở lên [...] thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.

Mất sổ tiết kiệm: Quy trình xử lý khẩn cấp để bảo vệ tài sản

Nếu bạn là người không may làm mất sổ tiết kiệm, đừng quá hoảng loạn. Hãy thực hiện ngay các bước sau theo hướng dẫn tại Điều 16 Thông tư 48/2018/TT-NHNN:

• Bước 1: Gọi điện ngay đến hotline của ngân hàng để yêu cầu phong tỏa tài khoản tiết kiệm tạm thời.
• Bước 2: Đến trực tiếp quầy giao dịch để làm văn bản thông báo mất sổ. Bạn cần mang theo CCCD để xác minh danh tính.
• Bước 3: Sau khi kiểm tra thông tin, ngân hàng sẽ hướng dẫn bạn làm thủ tục cấp lại sổ mới hoặc tất toán tài khoản nếu có nhu cầu.

Việc cấp lại sổ tiết kiệm thường mất một khoảng thời gian chờ đợi (thông thường là 30 ngày) để ngân hàng xác minh không có tranh chấp phát sinh. Tuy nhiên, tài sản của bạn vẫn luôn được bảo vệ an toàn trên hệ thống dữ liệu của ngân hàng.

Lời khuyên pháp lý: Khi nhặt được sổ tiết kiệm, cách tốt nhất là mang đến đồn Công an gần nhất hoặc chi nhánh ngân hàng phát hành sổ để giao nộp. Đây không chỉ là hành động đạo đức mà còn là cách để bạn tránh xa những rắc rối pháp lý không đáng có.