Phân biệt hai loại hình đối thoại trong tố tụng hành chính

Trong thực tế giải quyết các vụ án hành chính, nhiều người khởi kiện (nguyên đơn) thường nhầm lẫn giữa hai thủ tục đối thoại khác nhau dẫn đến những lo lắng không đáng có về việc vụ án bị đình chỉ. Tại thời điểm năm 2025, pháp luật Việt Nam quy định rõ hai hình thức đối thoại tại Tòa án:

• Đối thoại theo quy định của Luật Tố tụng hành chính 2015: Đây là thủ tục bắt buộc trong giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm (trừ những vụ án không tiến hành đối thoại được).
• Đối thoại theo Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020: Đây là thủ tục diễn ra trước khi Tòa án thụ lý vụ án, dựa trên sự tự nguyện của các bên.

Hệ quả khi vắng mặt tại phiên đối thoại theo Luật Tố tụng hành chính

Nếu vụ án đang trong giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm, việc nguyên đơn vắng mặt tại phiên đối thoại được điều chỉnh bởi các quy định nghiêm ngặt. Cụ thể, theo khoản 1 Điều 135 Luật Tố tụng hành chính 2015, nếu người khởi kiện đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn cố tình vắng mặt thì vụ án thuộc trường hợp không tiến hành đối thoại được.

Tuy nhiên, cần lưu ý về rủi ro đình chỉ vụ án. Theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 143 Luật Tố tụng hành chính 2015:

đ) Người khởi kiện đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt, trừ trường hợp họ đề nghị Tòa án xét xử vắng mặt hoặc trường hợp có sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan.

Như vậy, nếu việc vắng mặt tại phiên đối thoại cũng đồng thời được hiểu là vắng mặt theo giấy triệu tập của Tòa án để giải quyết vụ án mà không có lý do chính đáng hoặc không có đơn xin xét xử vắng mặt, Tòa án có quyền ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án.

Trường hợp đối thoại theo Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án

Khác với thủ tục nêu trên, nếu các bên đang thực hiện đối thoại theo Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020, việc vắng mặt sẽ có hệ quả nhẹ nhàng hơn. Theo khoản 3 Điều 19 Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020, nếu một trong các bên vắng mặt thì được coi là đối thoại không thành.

Trong trường hợp này, Hòa giải viên sẽ chuyển hồ sơ lại cho Tòa án để tiến hành thủ tục thụ lý vụ án theo quy định của Luật Tố tụng hành chính 2015. Vụ án của bạn sẽ không bị đình chỉ mà chỉ chuyển sang giai đoạn tố tụng chính thức.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Để đảm bảo quyền lợi tốt nhất và tránh việc vụ án bị đình chỉ đáng tiếc, người khởi kiện nên thực hiện các bước sau:

1. Kiểm tra kỹ nội dung giấy triệu tập: Xác định rõ phiên đối thoại thuộc giai đoạn nào và căn cứ pháp lý áp dụng.
2. Chủ động thông báo: Nếu không thể có mặt vì lý do khách quan, hãy gửi văn bản thông báo kèm tài liệu chứng minh cho Tòa án ngay lập tức.
3. Gửi đơn xin xét xử vắng mặt: Đây là "lá bùa hộ mệnh" giúp ngăn chặn việc Tòa án đình chỉ vụ án do nguyên đơn vắng mặt lần thứ hai.

Việc hiểu rõ sự khác biệt giữa các quy định pháp luật sẽ giúp bạn chủ động hơn trong quá trình bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trước cơ quan tài phán.