Trong bối cảnh thị trường lao động năm 2018, hình thức làm việc bán thời gian (part-time) trở nên phổ biến tại các doanh nghiệp. Tuy nhiên, một câu hỏi pháp lý quan trọng mà cả người sử dụng lao động và người lao động đều quan tâm là: Liệu làm việc bán thời gian có thuộc đối tượng phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc?

Thế nào là người lao động làm việc bán thời gian?

Theo quy định tại Điều 34 Bộ luật Lao động 2012, người lao động làm việc không trọn thời gian (thường gọi là bán thời gian) là người có thời gian làm việc ngắn hơn so với thời gian làm việc bình thường theo ngày hoặc theo tuần. Thời gian này có thể được quy định bởi pháp luật lao động hoặc do thỏa thuận cụ thể trong nội quy của người sử dụng lao động.

Điều quan trọng cần lưu ý là dù làm việc không trọn thời gian, người lao động vẫn được hưởng đầy đủ các quyền lợi về tiền lương, an toàn lao động và đặc biệt là quyền bình đẳng về cơ hội, không bị phân biệt đối xử so với lao động làm việc trọn thời gian.

Điều kiện để người lao động bán thời gian được đóng BHXH bắt buộc

Căn cứ vào bối cảnh pháp luật năm 2018, việc xác định đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc được điều chỉnh bởi Luật Bảo hiểm xã hội 2014. Cụ thể, tại Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, các đối tượng sau đây bắt buộc phải tham gia:

• Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc có thời hạn từ đủ 03 tháng trở lên.
• Đặc biệt, từ ngày 01/01/2018, người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng đến dưới 03 tháng cũng chính thức thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.

Như vậy, yếu tố quyết định không phải là số giờ làm việc trong ngày mà là thời hạn của hợp đồng lao động và mức tiền lương. Nếu người lao động bán thời gian ký hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, doanh nghiệp có trách nhiệm đăng ký và đóng BHXH cho họ.

Mức lương đóng BHXH và các lưu ý quan trọng

Mặc dù làm việc bán thời gian, nhưng mức tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm đóng đối với người lao động làm công việc giản đơn nhất trong điều kiện lao động bình thường. Đối với lao động đã qua đào tạo, học nghề, mức lương này phải cao hơn ít nhất 7% so với mức lương tối thiểu vùng.

Bên cạnh đó, theo quy định tại khoản 3 Điều 34 Bộ luật Lao động 2012, người lao động bán thời gian còn được hưởng các chế độ khác như:

"3. Người lao động làm việc không trọn thời gian được hưởng lương, các quyền và nghĩa vụ như người lao động làm việc trọn thời gian, quyền bình đẳng về cơ hội, không bị phân biệt đối xử, bảo đảm an toàn lao động, vệ sinh lao động."

Điều này đồng nghĩa với việc khi đã tham gia BHXH, người lao động bán thời gian hoàn toàn có quyền hưởng các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hưu trí và tử tuất theo quy định của pháp luật.

Lời khuyên cho người lao động

Người lao động khi giao kết hợp đồng làm việc bán thời gian cần kiểm tra kỹ thời hạn hợp đồng. Nếu hợp đồng từ 01 tháng trở lên, hãy chủ động yêu cầu người sử dụng lao động thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH để đảm bảo quyền lợi an sinh lâu dài cho bản thân. Việc doanh nghiệp không đóng BHXH cho lao động đủ điều kiện là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt hành chính theo quy định.