Trong đời sống hôn nhân, lòng chung thủy không chỉ là chuẩn mực đạo đức mà còn được bảo vệ bởi các chế tài pháp luật nghiêm khắc. Một câu hỏi thường gặp là: "Nếu ngoại tình nhưng không có con chung và không chung sống công khai thì có bị phạt không?". Để trả lời vấn đề này, chúng ta cần soi chiếu dưới góc độ các quy định pháp luật về hôn nhân và gia đình áp dụng tại thời điểm năm 2023.

Hành vi ngoại tình gây rạn nứt nghiêm trọng quan hệ hôn nhân (ảnh minh họa)

Thế nào là "chung sống như vợ chồng" theo quy định pháp luật?

Khái niệm "ngoại tình" trong ngôn ngữ đời thường thường được pháp luật cụ thể hóa bằng hành vi "đang có vợ hoặc đang có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác". Tuy nhiên, việc xác định thế nào là "chung sống như vợ chồng" không chỉ đơn thuần là việc có quan hệ tình cảm lén lút.

Theo hướng dẫn tại Thông tư liên tịch 01/2001/TTLT-BTP-BCA-TANDTC-VKSNDTC, hành vi này được hiểu như sau:

"Chung sống như vợ chồng là việc người đang có vợ, có chồng chung sống với người khác hoặc người chưa có vợ, chưa có chồng mà lại chung sống với người mà mình biết rõ là đang có chồng, có vợ một cách công khai hoặc không công khai nhưng cùng sinh hoạt chung như một gia đình."

Đáng chú ý, việc chứng minh hành vi này thường dựa trên các biểu hiện như: có con chung, được hàng xóm và xã hội xung quanh coi như vợ chồng, có tài sản chung, hoặc đã được gia đình, cơ quan giáo dục mà vẫn tiếp tục duy trì quan hệ đó. Như vậy, con chung chỉ là một trong những dấu hiệu chứng minh, không phải là điều kiện bắt buộc duy nhất để cấu thành hành vi vi phạm.

Mức xử phạt hành chính đối với hành vi ngoại tình năm 2023

Tại thời điểm tháng 4/2023, các hành vi vi phạm chế độ một vợ một chồng được điều chỉnh bởi Nghị định 82/2020/NĐ-CP. Cụ thể, tại khoản 1 Điều 59 quy định mức phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với các hành vi:

• Đang có vợ hoặc đang có chồng mà kết hôn với người khác, chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà kết hôn với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ;
• Đang có vợ hoặc đang có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác;
• Chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ.

Luật sư tư vấn về các quy định xử phạt hành vi vi phạm chế độ hôn nhân (ảnh minh họa)

Không có con chung có bị phạt không?

Câu trả lời là CÓ THỂ, nếu cơ quan chức năng chứng minh được các yếu tố khác của việc "chung sống như vợ chồng". Nếu hai người chung sống lén lút, không có con chung, không có tài sản chung và không được xã hội coi như vợ chồng thì rất khó để xử lý về mặt hành chính hay hình sự theo Điều 182 Bộ luật Hình sự 2015 (Tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng).

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng dù không bị xử phạt hành chính, hành vi ngoại tình vẫn là căn cứ quan trọng để Tòa án xem xét khi giải quyết ly hôn, đặc biệt là trong việc xác định lỗi của các bên dẫn đến sự tan vỡ của gia đình và việc phân chia quyền nuôi con hoặc tài sản.

Tóm lại, pháp luật bảo vệ chế độ hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng. Mọi hành vi xâm phạm đến chế độ này, dù có con chung hay không, nếu đủ yếu tố cấu thành việc "chung sống như vợ chồng" đều sẽ phải đối mặt với những chế tài thích đáng.