Trong các vụ án ly hôn, việc phân chia tài sản thường nhận được nhiều sự quan tâm, nhưng thực tế, các khoản nợ chung tại ngân hàng mới là vấn đề gây ra nhiều tranh cãi và hệ lụy pháp lý phức tạp nhất. Việc xác định ai là người chịu trách nhiệm trả nợ không chỉ phụ thuộc vào ý chí của hai bên mà còn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật về hôn nhân và dân sự.

Nguyên tắc phân chia nợ ngân hàng khi ly hôn

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, việc chia nợ ngân hàng khi ly hôn trước hết phụ thuộc vào tính chất của khoản nợ đó: là nợ chung hay nợ riêng của vợ chồng.

Căn cứ theo Điều 37 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, vợ chồng có nghĩa vụ chung về tài sản trong các trường hợp sau:

"1. Nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch do vợ chồng cùng thỏa thuận xác lập, nghĩa vụ bồi thường thiệt hại mà theo quy định của pháp luật vợ chồng cùng phải chịu trách nhiệm;
2. Nghĩa vụ do vợ hoặc chồng thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình..."

Như vậy, nếu khoản vay ngân hàng được cả hai vợ chồng cùng ký tên trên hợp đồng tín dụng, hoặc do một bên vay nhưng để phục vụ nhu cầu thiết yếu (như mua nhà ở, đóng học phí cho con, chữa bệnh...), thì đây được xác định là nợ chung. Khi ly hôn, cả hai đều có nghĩa vụ trả nợ cho ngân hàng, trừ khi có thỏa thuận khác được phía ngân hàng chấp thuận.

Ngược lại, Điều 45 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định về nghĩa vụ riêng. Nếu một bên tự ý vay vốn ngân hàng để tiêu xài cá nhân, kinh doanh riêng mà không mang lại lợi ích cho gia đình, hoặc khoản nợ phát sinh trước khi kết hôn, thì bên đó phải tự chịu trách nhiệm trả nợ bằng tài sản riêng của mình.

Chưa trả hết nợ chung có được ly hôn không?

Nhiều người lầm tưởng rằng phải tất toán hết các khoản nợ ngân hàng thì Tòa án mới giải quyết cho ly hôn. Tuy nhiên, pháp luật không quy định việc trả hết nợ là điều kiện bắt buộc để chấm dứt quan hệ hôn nhân.

Theo Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, quyền yêu cầu ly hôn là quyền nhân thân gắn liền với mỗi cá nhân. Tòa án sẽ xem xét giải quyết ly hôn dựa trên tình trạng trầm trọng của đời sống chung, mục đích hôn nhân không đạt được chứ không phụ thuộc vào việc các bên đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính với bên thứ ba hay chưa.

Cần lưu ý rằng, dù quan hệ hôn nhân chấm dứt, nghĩa vụ đối với ngân hàng vẫn tồn tại. Điều 60 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 khẳng định quyền và nghĩa vụ tài sản của vợ chồng đối với người thứ ba vẫn có hiệu lực sau khi ly hôn, trừ trường hợp có thỏa thuận khác giữa vợ chồng và người thứ ba.

Xử lý tình huống rút đơn ly hôn nhưng ngân hàng vẫn đòi nợ

Trong quá trình tố tụng, có trường hợp vợ chồng quyết định đoàn tụ và rút yêu cầu ly hôn. Tuy nhiên, nếu ngân hàng đã tham gia vụ án với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và có yêu cầu độc lập, vụ án sẽ diễn biến theo hướng khác.

Theo quy định tại Điều 217 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, khi đương sự rút đơn, Tòa án sẽ đình chỉ giải quyết vụ án. Tuy nhiên, nếu ngân hàng có yêu cầu độc lập, họ sẽ trở thành nguyên đơn trong một quan hệ pháp luật mới về đòi nợ. Tòa án sẽ tiếp tục giải quyết phần yêu cầu của ngân hàng để đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho tổ chức tín dụng, ngay cả khi quan hệ hôn nhân của vợ chồng vẫn tiếp tục duy trì.

Việc hiểu rõ các quy định này giúp các cặp đôi chủ động hơn trong việc thỏa thuận và bảo vệ quyền lợi của mình, tránh những rắc rối phát sinh với ngân hàng sau khi ly hôn.