Ly hôn không chỉ là sự rạn nứt về tình cảm mà còn là một sự kiện pháp lý quan trọng làm thay đổi hoàn toàn quyền và nghĩa vụ giữa hai bên. Tuy nhiên, một câu hỏi mà rất nhiều cặp đôi đặt ra khi bước vào ngưỡng cửa Tòa án là: Chính xác thì khi nào chúng ta không còn là vợ chồng của nhau trên phương diện pháp luật?

Việc xác định đúng thời điểm chấm dứt quan hệ hôn nhân có ý nghĩa sống còn trong việc phân chia tài sản chung phát sinh sau đó, xác định quyền thừa kế, hay đơn giản là để một trong hai bên có thể tiến tới một cuộc hôn nhân mới hợp pháp.

Bản án, quyết định của Tòa án là căn cứ duy nhất xác định việc chấm dứt hôn nhân (ảnh minh họa)

Khái niệm ly hôn dưới góc độ pháp lý

Theo quy định tại khoản 14 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, ly hôn được định nghĩa như sau:

Ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án.

Như vậy, chìa khóa ở đây chính là cụm từ "có hiệu lực pháp luật". Không phải cứ bước ra khỏi phòng xử án là bạn đã tự do. Tùy vào hình thức ly hôn là thuận tình hay đơn phương mà thời điểm này sẽ khác nhau hoàn toàn.

1. Trường hợp ly hôn thuận tình: Hiệu lực tức thì

Ly hôn thuận tình xảy ra khi cả hai vợ chồng cùng tự nguyện, đã thỏa thuận được về việc chia tài sản, việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con trên cơ sở bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con. Quy định này được nêu rõ tại Điều 55 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.

Về mặt tố tụng, theo khoản 1 Điều 213 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015:

Quyết định công nhận sự thoả thuận của các đương sự có hiệu lực pháp luật ngay sau khi được ban hành và không bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm.

Phân tích thực tế: Điều này có nghĩa là ngay khi Thẩm phán ký ban hành Quyết định công nhận thuận tình ly hôn, sợi dây liên kết pháp lý giữa hai người đã chính thức đứt rời. Bạn không thể thay đổi ý định hay kháng cáo sau khi quyết định này đã được ban hành.

Sau khi ly hôn thuận tình, các bên có thể bắt đầu cuộc sống mới ngay lập tức (ảnh minh họa)

2. Trường hợp ly hôn đơn phương: Phải chờ đợi thời gian thử thách

Khác với thuận tình, ly hôn đơn phương (ly hôn theo yêu cầu của một bên) thường đi kèm với những tranh chấp gay gắt về con cái hoặc tài sản. Do đó, pháp luật dành cho các bên một khoảng thời gian để xem xét lại hoặc thực hiện quyền kháng cáo nếu thấy bản án sơ thẩm chưa thỏa đáng.

Theo Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, thời hạn kháng cáo đối với bản án sơ thẩm là 15 ngày kể từ ngày tuyên án. Nếu đương sự vắng mặt tại phiên tòa thì thời hạn này tính từ ngày họ nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết.

Đồng thời, Viện kiểm sát cũng có quyền kháng nghị trong thời hạn 15 ngày (cùng cấp) hoặc 01 tháng (cấp trên trực tiếp) theo quy định tại Điều 280 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Kết luận: Quan hệ vợ chồng trong trường hợp đơn phương chỉ thực sự chấm dứt khi:

• Hết thời hạn 15 ngày kháng cáo mà không bên nào thực hiện quyền này.
• Hết thời hạn kháng nghị của Viện kiểm sát mà không có kháng nghị.

Nếu có kháng cáo hoặc kháng nghị, vụ án sẽ được giải quyết theo thủ tục phúc thẩm và quan hệ vợ chồng chỉ chấm dứt khi bản án phúc thẩm được tuyên (vì bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật ngay).

Hệ quả pháp lý sau khi quan hệ vợ chồng chấm dứt

Khi đã có bản án hoặc quyết định ly hôn có hiệu lực, các bên cần lưu ý các vấn đề sau:

1. Quyền kết hôn: Các bên có quyền kết hôn với người khác theo quy định của pháp luật.
2. Tài sản: Tài sản phát sinh sau thời điểm này là tài sản riêng của mỗi người, không còn được coi là tài sản chung vợ chồng.
3. Nghĩa vụ với con cái: Dù không còn là vợ chồng, nhưng quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con cái vẫn tồn tại theo quy định tại Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.

Việc nắm rõ các mốc thời gian này giúp bạn chủ động hơn trong các quyết định cá nhân và tránh được những tranh chấp không đáng có về sau. Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc xác định tình trạng hôn nhân của mình, hãy liên hệ ngay với các chuyên gia pháp lý để được tư vấn chính xác nhất.

Hy vọng bài viết này đã giải đáp thỏa đáng thắc mắc về việc khi nào quan hệ vợ chồng hoàn toàn chấm dứt. Đừng quên theo dõi chúng tôi để cập nhật những kiến thức pháp luật hữu ích khác.