Trong thực tế đời sống, vì nhiều lý do khách quan hoặc chủ quan, không ít trường hợp trẻ em sinh ra mà chưa xác định được người cha. Việc đảm bảo quyền được khai sinh và có quốc tịch cho trẻ là ưu tiên hàng đầu của pháp luật Việt Nam. Vậy thủ tục khai sinh trong trường hợp này được thực hiện như thế nào để đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho trẻ?

1. Quy định về thẩm quyền và cách xác định thông tin khai sinh

Theo quy định tại Điều 15 Nghị định 123/2015/NĐ-CP, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi trẻ đang cư trú có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho trẻ chưa xác định được cha.

Điểm đặc biệt trong trường hợp này là các thông tin về họ, dân tộc, quê quán, quốc tịch của con sẽ được xác định theo thông tin của người mẹ. Riêng phần ghi về cha trong Sổ hộ tịch và Giấy khai sinh của trẻ sẽ được để trống. Điều này giúp trẻ sớm có giấy tờ tùy thân để thực hiện các quyền cơ bản như khám chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế hay đi học đúng độ tuổi.

2. Hồ sơ và trình tự thực hiện thủ tục khai sinh

Căn cứ theo hướng dẫn tại Quyết định 1872/QĐ-BTP năm 2020, người đi đăng ký khai sinh cần chuẩn bị các loại giấy tờ sau:

Giấy tờ cần nộp:

• Tờ khai đăng ký khai sinh: Theo mẫu quy định của Bộ Tư pháp.
• Giấy chứng sinh: Bản chính do cơ sở y tế cấp. Trường hợp không có giấy chứng sinh thì nộp văn bản của người làm chứng hoặc giấy cam đoan về việc sinh.
• Văn bản ủy quyền: Nếu không trực tiếp đi làm thủ tục (phải được chứng thực).

Giấy tờ cần xuất trình:

• Hộ chiếu, Chứng minh nhân dân hoặc thẻ Căn cước công dân còn giá trị sử dụng để xác định nhân thân.
• Giấy tờ chứng minh nơi cư trú để xác định thẩm quyền của cơ quan đăng ký.

Trình tự thực hiện: Sau khi tiếp nhận hồ sơ, công chức tư pháp - hộ tịch sẽ kiểm tra, đối chiếu thông tin. Nếu thấy hồ sơ đầy đủ và chính xác, Chủ tịch UBND cấp xã sẽ ký Giấy khai sinh và ghi vào Sổ hộ tịch ngay trong ngày tiếp nhận hồ sơ.

3. Có thể bổ sung tên cha vào Giấy khai sinh sau này không?

Câu trả lời là CÓ. Pháp luật luôn mở ra cơ hội để trẻ được nhận cha và đảm bảo quyền lợi gia đình. Khi người cha muốn nhận con hoặc mẹ muốn bổ sung tên cha cho con, cần thực hiện đồng thời hai thủ tục:

1. Thủ tục nhận cha, con: Thực hiện tại UBND cấp xã nơi cư trú của người nhận hoặc người được nhận theo quy định tại Điều 24 Luật Hộ tịch 2014.
2. Thủ tục bổ sung hộ tịch: Sau khi có quyết định công nhận quan hệ cha con, cơ quan đăng ký hộ tịch sẽ tiến hành bổ sung thông tin người cha vào Giấy khai sinh của trẻ theo Điều 27 và Điều 28 Luật Hộ tịch 2014.

4. Những thiệt thòi khi Giấy khai sinh thiếu tên cha

Mặc dù về mặt hành chính, Giấy khai sinh không có tên cha vẫn có giá trị pháp lý đầy đủ để trẻ đi học, làm hộ chiếu... nhưng về mặt quyền lợi dân sự, trẻ có thể gặp một số khó khăn nhất định:

"Trẻ em có quyền được khai sinh, có họ, tên, có quốc tịch; được xác định cha, mẹ, được chăm sóc, nuôi dưỡng bởi cha, mẹ."

• Quyền thừa kế: Nếu không có tên cha trên giấy tờ pháp lý, việc chứng minh quan hệ huyết thống để hưởng di sản thừa kế từ cha ruột sẽ phức tạp hơn, thường phải qua thủ tục giám định ADN và kiện tụng tại Tòa án.
• Quyền cấp dưỡng: Việc yêu cầu người cha thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng sẽ gặp rào cản nếu chưa xác định được quan hệ cha con về mặt pháp lý.

Tóm lại, việc đăng ký khai sinh kịp thời cho trẻ là vô cùng quan trọng. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về các thủ tục hộ tịch, hãy liên hệ với cơ quan tư pháp địa phương hoặc các chuyên gia pháp lý để được hỗ trợ tốt nhất, đảm bảo mọi quyền lợi cho con trẻ ngay từ khi chào đời.