Trong thực tế giao dịch dân sự, việc một bên thay đổi ý định và muốn chấm dứt hợp đồng khi công việc đang được triển khai là điều không hiếm gặp. Đặc biệt đối với các dịch vụ có tính chất trí tuệ như dịch thuật, câu hỏi đặt ra là: Khi khách hàng hủy yêu cầu trong lúc bên cung ứng đã tiến hành dịch, nghĩa vụ tài chính của các bên sẽ được giải quyết như thế nào theo quy định pháp luật?

Bản chất pháp lý của hợp đồng dịch vụ dịch thuật

Theo quy định tại Điều 513 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng dịch vụ là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cung ứng dịch vụ thực hiện công việc cho bên sử dụng dịch vụ, và bên sử dụng dịch vụ phải trả tiền dịch vụ cho bên cung ứng.

Điều 513. Hợp đồng dịch vụ
Hợp đồng dịch vụ là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cung ứng dịch vụ thực hiện công việc cho bên sử dụng dịch vụ, bên sử dụng dịch vụ phải trả tiền dịch vụ cho bên cung ứng dịch vụ.

Như vậy, ngay khi hai bên thống nhất về nội dung dịch thuật, thời hạn và giá cả, một quan hệ pháp luật đã được xác lập. Bên dịch thuật có nghĩa vụ triển khai công việc đúng tiến độ, và khách hàng có nghĩa vụ thanh toán khi công việc hoàn thành hoặc theo giai đoạn thỏa thuận.

Quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng của khách hàng

Pháp luật dân sự Việt Nam tôn trọng quyền tự do ý chí của các bên, tuy nhiên quyền này phải đi kèm với trách nhiệm tương ứng. Tại khoản 1 Điều 520 Bộ luật Dân sự 2015 quy định rõ về trường hợp khách hàng muốn dừng dịch vụ:

1. Trường hợp việc tiếp tục thực hiện công việc không có lợi cho bên sử dụng dịch vụ thì bên sử dụng dịch vụ có quyền đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng, nhưng phải báo cho bên cung ứng dịch vụ biết trước một thời gian hợp lý; bên sử dụng dịch vụ phải trả tiền công theo phần dịch vụ mà bên cung ứng dịch vụ đã thực hiện và bồi thường thiệt hại.

Dựa trên quy định này, khách hàng hoàn toàn có quyền hủy yêu cầu dịch thuật tại bất kỳ thời điểm nào nếu thấy việc tiếp tục không còn mang lại lợi ích. Tuy nhiên, khách hàng cần lưu ý hai nghĩa vụ quan trọng:

• Thanh toán phần việc đã thực hiện: Nếu bên dịch thuật đã hoàn thành một phần tài liệu (ví dụ dịch được 5/10 trang), khách hàng bắt buộc phải trả tiền công tương ứng với 5 trang đó.
• Bồi thường thiệt hại: Nếu việc hủy hợp đồng đột ngột gây ra thiệt hại thực tế cho bên cung ứng (ví dụ họ đã thuê chuyên gia riêng cho dự án này và phải trả lương), khách hàng có thể phải bồi thường thêm khoản này.

Nguyên tắc trả tiền dịch vụ khi có tranh chấp

Trong trường hợp các bên không thỏa thuận rõ về mức phí cho phần việc dở dang, Điều 519 Bộ luật Dân sự 2015 sẽ là căn cứ để giải quyết. Giá dịch vụ sẽ được xác định dựa trên giá thị trường của dịch vụ cùng loại tại thời điểm và địa điểm giao kết hợp đồng.

Để tránh những tranh cãi không đáng có, các bên nên quy định cụ thể trong hợp đồng hoặc phiếu yêu cầu dịch vụ về "Phí hủy bỏ". Thông thường, các đơn vị dịch thuật chuyên nghiệp sẽ áp dụng quy tắc: Khách hàng thanh toán 100% giá trị phần nội dung đã dịch xong và một tỷ lệ phần trăm nhất định trên phần nội dung đang dịch dở dang để bù đắp chi phí vận hành.

Lời khuyên pháp lý

Khi quyết định dừng dịch vụ dịch thuật, khách hàng nên thực hiện các bước sau để đảm bảo quyền lợi:

1. Thông báo bằng văn bản: Gửi email hoặc văn bản chính thức yêu cầu dừng dịch vụ để xác định chính xác thời điểm chấm dứt nghĩa vụ.
2. Chốt khối lượng công việc: Yêu cầu bên cung ứng gửi lại phần nội dung đã dịch tính đến thời điểm thông báo để làm căn cứ thanh toán.
3. Thỏa thuận về bồi thường: Thương lượng một mức phí hợp lý nếu việc hủy bỏ gây ảnh hưởng lớn đến kế hoạch của bên cung ứng.

Việc hiểu rõ quy định tại Bộ luật Dân sự 2015 không chỉ giúp khách hàng bảo vệ túi tiền mà còn giúp các bên duy trì mối quan hệ kinh doanh chuyên nghiệp, thượng tôn pháp luật.