Kể từ khi Luật Hôn nhân và gia đình 2014 chính thức có hiệu lực, khái niệm mang thai hộ vì mục đích nhân đạo đã mở ra một chương mới đầy nhân văn cho những cặp vợ chồng hiếm muộn tại Việt Nam. Tuy nhiên, ranh giới giữa "nhân đạo" và "thương mại" (đẻ thuê) rất mong manh, đòi hỏi những quy định pháp lý cực kỳ khắt khe về đối tượng được phép thực hiện.

Khao khát có con là ước nguyện chính đáng của mọi cặp vợ chồng hiếm muộn (ảnh minh họa)

Mang thai hộ vì mục đích nhân đạo: Khái niệm và ý nghĩa thực tiễn

Theo quy định tại khoản 22 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, mang thai hộ vì mục đích nhân đạo được định nghĩa như sau:

"Mang thai hộ vì mục đích nhân đạo là việc một người phụ nữ tự nguyện, không vì mục đích thương mại giúp mang thai cho cặp vợ chồng mà người vợ không thể mang thai và sinh con ngay cả khi áp dụng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, bằng việc lấy noãn của người vợ và tinh trùng của người chồng để thụ tinh trong ống nghiệm, sau đó cấy vào tử cung của người phụ nữ tự nguyện mang thai hộ để người này mang thai và sinh con."

Đây là một bước tiến lớn trong lập pháp Việt Nam, công nhận quyền được làm cha mẹ của những người không may mắn về mặt sinh học. Tuy nhiên, pháp luật cũng nghiêm cấm tuyệt đối hành vi mang thai hộ vì mục đích thương mại để tránh việc biến cơ thể phụ nữ thành hàng hóa.

Điều kiện để vợ chồng được quyền nhờ người mang thai hộ

Không phải cặp vợ chồng nào cũng có thể nhờ người mang thai hộ. Tại Điều 95 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, các điều kiện bắt buộc bao gồm:

• Xác nhận y tế: Có xác nhận của tổ chức y tế có thẩm quyền về việc người vợ không thể mang thai và sinh con ngay cả khi áp dụng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.
• Tình trạng con cái: Vợ chồng đang không có con chung.
• Tư vấn bắt buộc: Đã được tư vấn về y tế, pháp lý và tâm lý theo quy định.

Việc tư vấn pháp lý và y tế là bước bắt buộc trước khi thực hiện mang thai hộ (ảnh minh họa)

Ai là người được phép mang thai hộ? Giải mã khái niệm "người thân thích cùng hàng"

Đây là nội dung quan trọng nhất để phân biệt mang thai hộ nhân đạo và đẻ thuê. Người được nhờ mang thai hộ phải hội đủ các tiêu chuẩn sau:

• Quan hệ huyết thống: Là người thân thích cùng hàng của bên vợ hoặc bên chồng nhờ mang thai hộ.
• Kinh nghiệm sinh sản: Đã từng sinh con và chỉ được mang thai hộ một lần.
• Sức khỏe và độ tuổi: Ở độ tuổi phù hợp và có xác nhận về khả năng mang thai hộ.
• Sự đồng ý của gia đình: Nếu người mang thai hộ có chồng thì phải có sự đồng ý bằng văn bản của người chồng.

Khái niệm "người thân thích cùng hàng" bao gồm: Anh, chị, em cùng cha mẹ, cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha; anh chị em con chú, con bác, con cô, con cậu, con dì của họ; anh rể, em rể, chị dâu, em dâu của người cùng hàng đó.

Chồng nhờ người yêu cũ mang thai hộ được không?

Dựa trên các phân tích nêu trên, câu trả lời cho vấn đề này thường là KHÔNG ĐƯỢC PHÉP. Lý do chính nằm ở mối quan hệ giữa người chồng và người yêu cũ:

Thứ nhất, người yêu cũ thường không phải là "người thân thích cùng hàng" theo quy định của pháp luật. Trừ trường hợp hy hữu người yêu cũ lại chính là chị em họ hàng xa (nhưng vẫn thuộc phạm vi thân thích cùng hàng), còn lại đa số các trường hợp người yêu cũ là người ngoài tộc hệ.

Thứ hai, việc nhờ người yêu cũ mang thai hộ tiềm ẩn rất nhiều rủi ro về mặt tâm lý và hạnh phúc gia đình. Pháp luật quy định chặt chẽ về đối tượng mang thai hộ nhằm bảo vệ sự ổn định của chế độ hôn nhân một vợ một chồng và tránh những tranh chấp phức tạp về quyền nuôi con sau này.

Lời khuyên pháp lý cho các cặp vợ chồng hiếm muộn năm 2018

Trong bối cảnh năm 2018, khi các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản đã phát triển, các cặp vợ chồng cần tỉnh táo để không vi phạm pháp luật. Việc cố tình nhờ người ngoài (không phải thân thích) mang thai hộ có thể bị coi là hành vi đẻ thuê, dẫn đến các hậu quả pháp lý nghiêm trọng và không được pháp luật bảo vệ quyền lợi đối với đứa trẻ.

Nếu quý khách đang trong tình trạng hiếm muộn, hãy tìm đến các bệnh viện được Bộ Y tế cấp phép thực hiện kỹ thuật mang thai hộ và thực hiện đúng các bước tư vấn pháp lý để đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho gia đình và con trẻ sau này.