Thịt lợn từ lâu đã trở thành thực phẩm thiết yếu, không thể thiếu trong mâm cơm của mỗi gia đình Việt. Tuy nhiên, lợi dụng tâm lý ham rẻ của một bộ phận người tiêu dùng và sự biến động thất thường của giá cả thị trường, không ít tiểu thương đã bất chấp đạo đức, tuồn thịt lợn mắc bệnh, lợn chết do dịch ra thị trường tiêu thụ. Đây không chỉ là hành vi gian lận thương mại mà còn là tội ác trực tiếp đe dọa đến sức khỏe, tính mạng của cộng đồng.

Tính đến thời điểm tháng 03/2020, các cơ quan chức năng đã siết chặt quy định kiểm soát thú y và an toàn thực phẩm. Những cá nhân, tổ chức có hành vi kinh doanh thịt lợn dịch sẽ phải đối mặt với những chế tài nghiêm khắc từ xử phạt hành chính đến truy cứu trách nhiệm hình sự.

1. Xử phạt hành chính: Mức phạt tăng nặng theo quy định mới

Hành vi vận chuyển, buôn bán động vật hoặc sản phẩm động vật bị nhiễm bệnh dịch là vi phạm nghiêm trọng quy định về thú y. Căn cứ theo quy định tại khoản 5 Điều 8 Nghị định 90/2017/NĐ-CP, mức phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng được áp dụng cho các hành vi:

- Vận chuyển, buôn bán động vật, sản phẩm của động vật bị nhiễm bệnh dịch đã được công bố trong vùng bị dịch uy hiếp, vùng đệm;
- Mang đi tiêu thụ thân thịt, phụ phẩm, sản phẩm khác của động vật bị giết mổ bắt buộc chưa được xử lý bảo đảm yêu cầu vệ sinh thú y;
- Chăn nuôi hoặc xuất bán động vật mắc bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khi cơ quan thú y có thẩm quyền đã yêu cầu phải giết mổ bắt buộc hoặc tiêu hủy.

Đặc biệt, kể từ ngày 18/02/2020, khi Nghị định 04/2020/NĐ-CP có hiệu lực, mức phạt đã được nâng lên đáng kể. Theo khoản 4 Điều 2 của Nghị định này, nếu hành vi vi phạm gây thiệt hại về tài sản dưới 100.000.000 đồng, mức phạt có thể lên tới 15.000.000 đồng. Nếu thiệt hại trên 100.000.000 đồng mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, mức phạt có thể đạt ngưỡng 20.000.000 đồng.

Bên cạnh đó, nếu xét dưới góc độ an toàn thực phẩm, điểm b khoản 4 Điều 4 Nghị định 115/2018/NĐ-CP quy định mức phạt cực nặng từ 80.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với hành vi bán thực phẩm có nguồn gốc từ động vật chết do bệnh, dịch bệnh mà sản phẩm trị giá từ 10.000.000 đồng trở lên.

2. Trách nhiệm hình sự: Khi lòng tham dẫn lối vào vòng lao lý

Không dừng lại ở việc phạt tiền, những đối tượng cố tình kinh doanh thịt lợn bẩn với quy mô lớn hoặc gây hậu quả nghiêm trọng sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 317 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) về Tội vi phạm quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm.

Các khung hình phạt được quy định rất chi tiết:

• Khung cơ bản: Phạt tiền từ 50 - 200 triệu đồng hoặc phạt tù từ 01 - 05 năm nếu sản phẩm trị giá từ 10 triệu đến dưới 100 triệu đồng hoặc đã bị xử phạt hành chính mà còn vi phạm.
• Khung tăng nặng: Phạt tù từ 03 - 07 năm nếu phạm tội có tổ chức, làm chết người hoặc gây ngộ độc cho từ 21 đến 100 người.
• Khung nghiêm trọng: Phạt tù từ 07 - 15 năm nếu làm chết 02 người hoặc thực phẩm trị giá từ 300 triệu đến dưới 500 triệu đồng.
• Khung đặc biệt nghiêm trọng: Phạt tù từ 12 - 20 năm nếu làm chết từ 03 người trở lên hoặc thực phẩm trị giá trên 500 triệu đồng.

Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 đến 05 năm, triệt tiêu con đường kinh doanh bất chính trong tương lai.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Trong thời điểm dịch bệnh nhạy cảm, người chăn nuôi và tiểu thương cần tuyệt đối tuân thủ các hướng dẫn của cơ quan thú y. Việc tiêu hủy động vật mắc bệnh có thể gây thiệt hại kinh tế trước mắt, nhưng đó là trách nhiệm với cộng đồng và là cách duy nhất để bảo vệ bản thân trước những rủi ro pháp lý khôn lường. Đối với người tiêu dùng, hãy là những "nhà thông thái", chỉ lựa chọn thịt lợn có nguồn gốc rõ ràng, có dấu kiểm dịch của cơ quan thú y để bảo vệ sức khỏe gia đình.

Nếu bạn phát hiện các cơ sở kinh doanh có dấu hiệu tuồn thịt lợn bệnh ra thị trường, hãy dũng cảm tố giác với cơ quan chức năng gần nhất để kịp thời ngăn chặn những hậu quả đáng tiếc.