Trong những cuộc tranh chấp thừa kế đầy căng thẳng, không ít trường hợp vì lòng tham mà người trong cuộc sẵn sàng "giấu nhẹm" bản di chúc của người quá cố. Họ hy vọng rằng khi không có di chúc, tài sản sẽ được chia theo pháp luật hoặc theo một kịch bản có lợi hơn cho mình. Tuy nhiên, đây là một nước đi sai lầm nghiêm trọng, bởi pháp luật Việt Nam đã có những chế tài cực kỳ nghiêm khắc để bảo vệ ý chí cuối cùng của người để lại di sản.

Che giấu di chúc: Quyền hưởng di sản có bị tước bỏ?

Theo quy định tại Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Đây là quyền định đoạt tài sản thiêng liêng của mỗi công dân.

Thực tế, nhiều người khi biết mình không có tên trong di chúc hoặc chỉ được hưởng phần ít hơn mong đợi đã nảy sinh ý định che giấu văn bản này. Tuy nhiên, Bộ luật Dân sự 2015 đã dự liệu tình huống này tại điểm d khoản 1 Điều 621:

"Người có hành vi che giấu di chúc, hủy hoại di chúc, giả mạo di chúc nhằm hưởng một phần hoặc toàn bộ di sản trái với ý chí của người để lại di sản."

Những đối tượng này sẽ không được quyền hưởng di sản. Điều này đồng nghĩa với việc, chỉ vì một phút tham lam, người thừa kế có thể bị "gạch tên" hoàn toàn khỏi danh sách nhận tài sản, ngay cả khi họ là người thuộc hàng thừa kế thứ nhất.

Xử phạt hành chính: "Mất cả chì lẫn chài" vì lòng tham

Ngoài việc bị tước quyền thừa kế, người che giấu di chúc còn phải đối mặt với các chế tài hành chính. Hành vi này được xem là một thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác.

Căn cứ theo điểm c khoản 1 Điều 15 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, người nào dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản của người khác mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng.

Dù số tiền phạt có thể không lớn so với giá trị di sản, nhưng đây là vết nhơ về mặt pháp lý và đạo đức, gây rạn nứt tình cảm gia đình không thể cứu vãn.

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Khi lòng tham dẫn lối vào tù

Trong những trường hợp nghiêm trọng, khi hành vi che giấu di chúc cấu thành tội phạm, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về "Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản" theo quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Tùy vào giá trị tài sản chiếm đoạt và tính chất của hành vi, mức hình phạt có thể dao động từ phạt cải tạo không giam giữ đến tù chung thân. Đây là cái giá quá đắt cho những ai muốn thay đổi ý chí của người đã khuất bằng con đường bất chính.

Lời khuyên pháp lý

Để đảm bảo quyền lợi hợp pháp và giữ gìn hạnh phúc gia đình, khi phát hiện di chúc, các bên liên quan nên:

• Công khai bản di chúc trước sự chứng kiến của tất cả những người thừa kế.
• Thực hiện thủ tục khai nhận di sản thừa kế tại các tổ chức hành nghề công chứng uy tín.
• Nếu có nghi ngờ về tính xác thực của di chúc, hãy yêu cầu Tòa án giải quyết thay vì tự ý che giấu hoặc hủy hoại.

Sự minh bạch không chỉ giúp bạn tránh được các rắc rối pháp lý mà còn là cách tốt nhất để tôn trọng người đã khuất.