Trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố là những người "ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng", đóng vai trò cầu nối quan trọng giữa chính quyền và nhân dân. Tuy nhiên, đi kèm với trách nhiệm là những quy định nghiêm ngặt về kỷ luật. Vậy khi một trưởng thôn vi phạm khuyết điểm, liệu họ có bị miễn nhiệm ngay lập tức? Những quyền lợi về phụ cấp và bảo hiểm sẽ thay đổi ra sao trong năm 2026?

Vi phạm kỷ luật: Trưởng thôn có bị "mất chức"?

Theo quy định tại Thông tư 04/2012/TT-BNV (được sửa đổi bởi Thông tư 14/2018/TT-BNV), việc xử lý kỷ luật đối với trưởng thôn được quy định rất rõ ràng. Không phải mọi vi phạm đều dẫn đến việc thôi chức ngay lập tức, mà tùy vào mức độ sai phạm và sự tín nhiệm của nhân dân.

Cụ thể, tại khoản 2 Điều 13 Thông tư 04/2012/TT-BNV nhấn mạnh:

"Nếu không hoàn thành nhiệm vụ, có vi phạm khuyết điểm, không được nhân dân tín nhiệm thì sẽ bị miễn nhiệm, bãi nhiệm hoặc truy cứu trách nhiệm theo quy định của pháp luật tùy theo mức độ sai phạm."

Bên cạnh đó, quy trình miễn nhiệm còn phải tuân thủ Nghị quyết liên tịch 09/2008/NQLT-CP-UBTWMTTQVN. Theo Điều 10 Nghị quyết liên tịch 09/2008/NQLT-CP-UBTWMTTQVN, trưởng thôn có thể bị miễn nhiệm do sức khỏe, hoàn cảnh gia đình hoặc các lý do khác mà không thể tiếp tục đảm nhiệm công việc.

Ví dụ thực tế: Ông A là trưởng thôn nhưng thường xuyên vắng mặt trong các cuộc họp quan trọng của xã và không triển khai kịp thời các chính sách hỗ trợ sản xuất cho bà con. Sau khi họp cử tri, đa số người dân không còn tín nhiệm, UBND xã sẽ tiến hành quy trình bãi nhiệm ông A theo đúng quy định.

Quyền lợi của Trưởng thôn: Phụ cấp và Bảo hiểm xã hội năm 2026

Dù không phải là cán bộ chuyên trách, nhưng trưởng thôn vẫn được hưởng các chế độ đãi ngộ xứng đáng theo Nghị định 33/2023/NĐ-CP.

1. Mức phụ cấp hàng tháng

Căn cứ Thông tư 07/2024/TT-BNV, quỹ phụ cấp cho người hoạt động không chuyên trách ở thôn được tính dựa trên mức lương cơ sở 2.340.000 đồng/tháng theo Nghị định 73/2024/NĐ-CP. Tùy vào quy mô thôn mà mức khoán phụ cấp dao động từ 4,5 đến 6,0 lần lương cơ sở cho cả 3 chức danh (Bí thư chi bộ, Trưởng thôn, Trưởng Ban công tác Mặt trận).

2. Bước ngoặt về Bảo hiểm xã hội từ Luật mới

Một điểm cực kỳ quan trọng mà các trưởng thôn cần lưu ý trong năm 2026 là các quyền lợi từ Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (có hiệu lực từ 01/07/2025). Trước đây, người hoạt động không chuyên trách không được hưởng chế độ thai sản. Tuy nhiên, theo khoản 1 Điều 50 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, đối tượng này đã chính thức được bổ sung vào danh sách hưởng chế độ thai sản.

Khi tham gia BHXH bắt buộc, trưởng thôn hiện nay được hưởng đầy đủ 5 chế độ:

• Ốm đau;
• Thai sản;
• Hưu trí;
• Tử tuất;
• Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Như vậy, pháp luật hiện hành không chỉ siết chặt kỷ luật mà còn mở rộng tối đa quyền lợi an sinh cho những người cống hiến tại cơ sở. Việc nắm vững các quy định này giúp trưởng thôn vừa thực hiện tốt nhiệm vụ, vừa bảo vệ được quyền lợi chính đáng của bản thân.