Trong thời đại công nghệ số, việc đảm bảo an ninh bằng camera giám sát đã trở nên phổ biến. Tuy nhiên, ranh giới giữa việc bảo vệ tài sản và xâm phạm quyền riêng tư lại vô cùng mong manh. Hành vi lắp camera quay lén người khác không chỉ là sự vi phạm đạo đức nghiêm trọng mà còn là hành vi vi phạm pháp luật với những chế tài cực kỳ khắt khe, từ phạt tiền đến án tù dài hạn.

Chế tài hành chính: Phạt nặng đến 60 triệu đồng

Việc tự ý ghi hình, lưu trữ hình ảnh của cá nhân khi chưa được sự đồng ý là hành vi thu thập thông tin cá nhân trái phép. Theo quy định tại Nghị định 15/2020/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP), mức xử phạt đã được tăng cường đáng kể.

Cụ thể, căn cứ Điều 84 Nghị định 15/2020/NĐ-CP:

• Phạt tiền từ 10 - 20 triệu đồng đối với hành vi thu thập thông tin cá nhân khi chưa có sự đồng ý của chủ thể về phạm vi, mục đích thu thập.
• Phạt tiền từ 40 - 60 triệu đồng (mức phạt mới theo Nghị định 14/2022/NĐ-CP) đối với hành vi sử dụng không đúng mục đích hoặc cung cấp, chia sẻ, phát tán thông tin cá nhân trái pháp luật.

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Án tù lên đến 15 năm

Nếu hành vi lắp camera quay lén nhằm mục đích xấu, gây hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017) với các tội danh sau:

1. Tội làm nhục người khác

Theo Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015, nếu việc quay lén nhằm xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 03 tháng đến 05 năm. Đặc biệt, nếu sử dụng mạng máy tính, phương tiện điện tử để phạm tội hoặc làm nạn nhân tự sát, mức hình phạt sẽ ở khung cao nhất.

"2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm: ... e) Sử dụng mạng máy tính hoặc mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội;"

2. Tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy

Trong trường hợp hình ảnh quay lén có nội dung nhạy cảm và bị phát tán rộng rãi, người vi phạm có thể bị xử lý theo Điều 326 Bộ luật Hình sự 2015. Tùy vào dung lượng dữ liệu hoặc số lượng người tiếp cận, mức hình phạt có thể lên đến 15 năm tù.

Quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại về tinh thần

Bên cạnh các chế tài từ Nhà nước, người bị hại hoàn toàn có quyền khởi kiện dân sự để bảo vệ quyền lợi của mình. Bộ luật Dân sự 2015 quy định rất rõ về quyền đối với hình ảnh và quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm.

Cụ thể, theo Điều 32 và Điều 34, cá nhân có quyền yêu cầu người vi phạm chấm dứt hành vi, xin lỗi công khai và bồi thường thiệt hại.

Về mức bồi thường bù đắp tổn thất tinh thần, Điều 592 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:

"Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa cho một người có danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm không quá mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định."

Với mức lương cơ sở năm 2026 là 2,34 triệu đồng/tháng, số tiền bồi thường tối đa có thể lên tới 23,4 triệu đồng cho mỗi người bị xâm phạm.

Bí kíp phát hiện camera quay lén cực đơn giản

Để tự bảo vệ mình khi ở trong các không gian lạ như khách sạn, nhà nghỉ hay phòng thay đồ, bạn có thể áp dụng các mẹo sau:

• Quan sát bằng mắt thường: Kiểm tra kỹ các vật dụng như thiết bị báo khói, ổ cắm điện, đồng hồ treo tường, gấu bông hoặc các lỗ nhỏ bất thường trên tường.
• Sử dụng đèn flash điện thoại: Tắt hết đèn trong phòng, bật đèn flash và quét xung quanh. Nếu thấy có điểm phản xạ ánh sáng (thường là màu đỏ hoặc xanh), đó có thể là thấu kính camera.
• Dùng ứng dụng quét mạng Wi-Fi: Nhiều loại camera quay lén sử dụng Wi-Fi để truyền dữ liệu. Bạn có thể dùng các ứng dụng như Fing để kiểm tra danh sách thiết bị đang kết nối trong mạng.

Nếu phát hiện camera quay lén, hãy giữ nguyên hiện trường và báo ngay cho cơ quan Công an gần nhất để được hỗ trợ xử lý kịp thời.