Không gian xét xử hiện đại là một trong những mục tiêu hướng tới khi thành lập các Tòa án nhân dân khu vực (ảnh minh họa)

Sự ra đời của Tòa án nhân dân khu vực: Tinh gọn và Chuyên nghiệp

Trong nỗ lực hiện thực hóa các mục tiêu của cải cách tư pháp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã chính thức ban hành Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15. Đây là văn bản pháp lý quan trọng cụ thể hóa các quy định của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024, đánh dấu sự thay đổi căn bản trong cấu trúc hệ thống tòa án tại Việt Nam.

Việc thành lập 355 Tòa án nhân dân khu vực thay thế cho mô hình Tòa án nhân dân cấp huyện truyền thống không chỉ đơn thuần là sự thay đổi về tên gọi. Đây là chiến lược nhằm tập trung nguồn lực, nâng cao tính độc lập của Thẩm phán và đảm bảo việc xét xử được thực hiện một cách khách quan, chuyên sâu hơn.

Theo quy định tại Điều 4 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024, hệ thống Tòa án nhân dân bao gồm: Tòa án nhân dân tối cao; Tòa án nhân dân cấp cao; Tòa án nhân dân cấp tỉnh và Tòa án nhân dân khu vực.

Hồ sơ pháp lý và biểu tượng công lý trong tiến trình cải cách tư pháp (ảnh minh họa)

Danh sách chi tiết 355 Tòa án nhân dân khu vực tại 34 địa phương

Dưới đây là tổng hợp danh sách các đơn vị Tòa án nhân dân khu vực mới được thành lập, kế thừa quyền và nghĩa vụ từ các Tòa án nhân dân cấp huyện trước đây:

1. Tỉnh An Giang (15 đơn vị)

• Tòa án nhân dân khu vực 1 - An Giang: Thẩm quyền đối với các xã Vĩnh Thông, Rạch Giá, Kiên Hải (Kế thừa TAND TP. Rạch Giá và huyện Kiên Hải).
• Tòa án nhân dân khu vực 2 - An Giang: Thẩm quyền đối với Phú Quốc, Thổ Châu (Kế thừa TAND TP. Phú Quốc).
• Tòa án nhân dân khu vực 3 - An Giang: Thẩm quyền đối với Tân Hội, Tân Hiệp, Thạnh Đông, Thạnh Lộc, Châu Thành, Bình An (Kế thừa TAND huyện Châu Thành và Tân Hiệp).
• ... (Nội dung danh sách tiếp tục được cập nhật theo Nghị quyết)

2. Tỉnh Bắc Ninh (09 đơn vị)

• Tòa án nhân dân khu vực 1 - Bắc Ninh: Thẩm quyền đối với TP. Bắc Giang và các khu vực lân cận như Yên Dũng, Tân Tiến.
• Tòa án nhân dân khu vực 7 - Bắc Ninh: Thẩm quyền đối với Từ Sơn và Yên Phong.

Ý nghĩa đối với người dân và doanh nghiệp

Việc tổ chức lại theo mô hình khu vực giúp người dân dễ dàng tiếp cận công lý hơn thông qua việc phân định thẩm quyền theo lãnh thổ một cách khoa học. Đồng thời, các Tòa án nhân dân khu vực sẽ được đầu tư mạnh mẽ hơn về cơ sở vật chất và đội ngũ Thẩm phán chuyên trách, giúp rút ngắn thời gian giải quyết các vụ án dân sự, hình sự và hành chính.

Để thực hiện đúng các thủ tục tố tụng tại đơn vị mới, người dân cần lưu ý về phạm vi thẩm quyền được quy định chi tiết tại Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15 để gửi đơn khởi kiện đúng nơi quy định.