Kể từ ngày 31/12/2025, hoạt động cho vay ra nước ngoài của các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam đã chính thức bước sang một giai đoạn mới với sự điều chỉnh toàn diện từ Thông tư 79/2025/TT-NHNN. Đây là văn bản pháp lý quan trọng thay thế cho các quy định cũ tại Thông tư 45/2011/TT-NHNN và Thông tư 13/2016/TT-NHNN.

Việc nắm vững các thay đổi này không chỉ giúp các ngân hàng đảm bảo tính tuân thủ mà còn tối ưu hóa quy trình vận hành dòng vốn quốc tế. Dưới đây là phân tích chi tiết về 4 thay đổi trọng yếu mà các bên cho vay cần đặc biệt lưu ý trong bối cảnh thị trường tài chính năm 2026.

1. Thu hẹp và làm rõ các trường hợp bắt buộc phải đăng ký khoản cho vay

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất tại Điều 14 Thông tư 79/2025/TT-NHNN là việc định nghĩa rõ ràng các ngưỡng thời gian bắt buộc phải thực hiện thủ tục đăng ký với Ngân hàng Nhà nước. Cụ thể:

Điều 14. Nghĩa vụ đăng ký khoản cho vay ra nước ngoài

Bên cho vay phải đăng ký với Ngân hàng Nhà nước các khoản cho vay ra nước ngoài sau:

1. Khoản cho vay ra nước ngoài có thời hạn cho vay trên 180 ngày tính từ ngày giải ngân khoản cho vay lần đầu đến ngày dự kiến thu hồi toàn bộ khoản cho vay theo thỏa thuận cho vay hoặc thỏa thuận gia hạn khoản cho vay.

2. Khoản cho vay ra nước ngoài có thời hạn cho vay theo thỏa thuận không vượt quá 180 ngày nhưng thực tế bị quá hạn thanh toán từ 90 ngày trở lên kể từ thời điểm tròn 180 ngày tính từ ngày giải ngân khoản cho vay lần đầu.

So với bối cảnh trước đây, quy định mới đã tạo ra một hành lang pháp lý minh bạch hơn. Thay vì phải đăng ký dàn trải, các tổ chức tín dụng giờ đây có thể chủ động phân loại khoản vay dựa trên thời hạn thực tế và tình trạng thanh toán, giúp giảm bớt gánh nặng hành chính cho các khoản vay ngắn hạn dưới 6 tháng mà không phát sinh nợ xấu kéo dài.

2. Siết chặt thời hạn thực hiện thủ tục đăng ký

Tính kỷ luật trong việc thực hiện thủ tục hành chính được đẩy lên cao hơn tại Điều 15 Thông tư 79/2025/TT-NHNN. Thời hạn 30 ngày là mốc thời gian "vàng" mà các bên cho vay cần ghi nhớ để tránh các rủi ro pháp lý về chậm đăng ký.

• Đối với khoản vay trung và dài hạn: Thời hạn 30 ngày tính từ ngày ký thỏa thuận cho vay hoặc thỏa thuận gia hạn.
• Đối với khoản vay ngắn hạn chuyển sang dài hạn (do quá hạn): Thời hạn 30 ngày tính từ thời điểm đủ 90 ngày quá hạn (sau khi đã tròn 180 ngày giải ngân).

Việc quy định chi tiết thời điểm bắt đầu tính thời hạn đăng ký cho từng trường hợp cụ thể giúp loại bỏ các cách hiểu khác nhau giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp, đảm bảo sự thống nhất trong thực thi pháp luật trên toàn hệ thống ngân hàng.

3. Cấu trúc lại hồ sơ đăng ký theo hướng chuyên sâu

Hồ sơ đăng ký theo Điều 16 Thông tư 79/2025/TT-NHNN không chỉ đơn thuần là các giấy tờ pháp lý mà còn tập trung mạnh vào khả năng quản trị rủi ro. Các báo cáo đi kèm yêu cầu bên cho vay phải phân tích sâu về:

• Mục đích sử dụng vốn và sự phù hợp của trị giá khoản vay.
• Các biện pháp phòng ngừa rủi ro liên quan đến tỷ giá, lãi suất và rủi ro quốc gia.
• Đánh giá thực chất về khả năng thu hồi vốn và tính khả thi của phương án kinh doanh của bên vay nước ngoài.

Đặc biệt, quy định mới đã bổ sung yêu cầu về tài liệu chứng minh tư cách pháp nhân của bên vay nước ngoài một cách linh hoạt hơn bằng cách chấp nhận "tài liệu khác có giá trị tương đương theo quy định của nước sở tại". Điều này cho thấy sự thích ứng của Ngân hàng Nhà nước với sự đa dạng trong hệ thống pháp luật của các quốc gia mà doanh nghiệp Việt Nam đang vươn tới đầu tư.

4. Rút ngắn và minh bạch hóa thời gian giải quyết thủ tục

Nhằm cải thiện môi trường kinh doanh, thời gian xử lý hồ sơ đã được quy định rất chặt chẽ. Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm phản hồi trong vòng 15 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Trong trường hợp cần bổ sung, cơ quan quản lý phải thông báo trong vòng 07 ngày làm việc.

Một điểm mới mang tính cảnh báo cao là quy định về việc "đóng hồ sơ". Nếu sau 60 ngày kể từ ngày yêu cầu bổ sung mà bên cho vay không hoàn thiện, hồ sơ sẽ bị đóng lại. Điều này đòi hỏi các tổ chức tín dụng phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và phản ứng nhanh chóng đối với các yêu cầu từ phía Ngân hàng Nhà nước.

Lời khuyên cho các tổ chức tín dụng trong năm 2026

Với những thay đổi mang tính hệ thống này, các ngân hàng cần chủ động rà soát lại quy trình nội bộ về cho vay ra nước ngoài. Việc xây dựng một bộ phận chuyên trách theo dõi các mốc thời gian và chất lượng báo cáo thẩm định sẽ là chìa khóa để đảm bảo dòng vốn quốc tế được vận hành thông suốt, đúng pháp luật và hiệu quả.