Ngày 27/11/2024, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Công đoàn 2024 với nhiều thay đổi mang tính đột phá. Những quy định mới này không chỉ củng cố vị thế của tổ chức công đoàn mà còn trực tiếp bảo vệ quyền lợi của hàng triệu người lao động Việt Nam và cả lao động nước ngoài. Dưới đây là 5 điểm mới đáng chú ý nhất sẽ có hiệu lực từ ngày 01/7/2025.

1. Mở rộng 'lá chắn' pháp lý: Thêm hành vi bị nghiêm cấm

Để đảm bảo tính minh bạch và bảo vệ cán bộ công đoàn, Điều 10 Luật Công đoàn 2024 đã bổ sung danh mục các hành vi bị nghiêm cấm. Đáng chú ý, luật nghiêm cấm hành vi nhận viện trợ trái luật, chậm đóng hoặc đóng không đủ kinh phí công đoàn.

Đặc biệt, các hành vi phân biệt đối xử đối với người lao động vì lý do thành lập, gia nhập công đoàn như: sa thải, kỷ luật, hay không gia hạn hợp đồng lao động đều bị cấm triệt để. Điều này tạo ra một môi trường làm việc công bằng, nơi người lao động có thể yên tâm thực hiện quyền lợi chính trị - xã hội của mình.

2. Quyền giám sát thang, bảng lương: Bước tiến trong bảo vệ thu nhập

Một trong những điểm mới "đắt giá" nhất nằm tại khoản 5 Điều 11 Luật Công đoàn 2024. Theo đó, công đoàn không chỉ dừng lại ở việc "tham gia xây dựng" mà còn có quyền giám sát việc thực hiện thang lương, bảng lương và quy chế thưởng.

"Công đoàn tham gia xây dựng, ban hành và giám sát việc thực hiện thang lương, bảng lương, định mức lao động, quy chế trả lương, quy chế thưởng..."

Sự thay đổi từ "tham gia" sang "giám sát" giúp tổ chức công đoàn có tiếng nói trọng lượng hơn trong việc đảm bảo người lao động được trả lương đúng, đủ và công bằng theo năng lực.

3. Người nước ngoài chính thức được gia nhập Công đoàn Việt Nam

Phá bỏ rào cản về quốc tịch, Điều 5 Luật Công đoàn 2024 cho phép người lao động là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam (có hợp đồng từ 12 tháng trở lên) được quyền gia nhập và hoạt động công đoàn cơ sở. Đây là bước đi phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế, đảm bảo mọi người lao động trên lãnh thổ Việt Nam đều được bảo vệ bình đẳng.

4. Hệ thống hóa 4 cấp công đoàn minh bạch

Thay vì quy định chung chung như Luật Công đoàn 2012, Điều 8 Luật Công đoàn 2024 đã phân định rõ ràng hệ thống tổ chức thành 04 cấp:

• Cấp Trung ương: Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.
• Cấp tỉnh, ngành Trung ương: Liên đoàn Lao động tỉnh, Công đoàn ngành Trung ương.
• Cấp trên trực tiếp cơ sở: Liên đoàn Lao động huyện, Công đoàn khu công nghiệp...
• Cấp cơ sở: Công đoàn cơ sở, nghiệp đoàn cơ sở.

Việc phân cấp rõ ràng giúp quy trình xử lý khiếu nại và hỗ trợ người lao động trở nên nhanh chóng và chuyên nghiệp hơn.

5. Linh hoạt tài chính: Miễn, giảm kinh phí công đoàn

Thấu hiểu khó khăn của doanh nghiệp, Điều 30 Luật Công đoàn 2024 bổ sung các trường hợp được miễn, giảm hoặc tạm dừng đóng kinh phí công đoàn (2% quỹ lương). Các doanh nghiệp giải thể, phá sản hoặc gặp khó khăn bất khả kháng sẽ được xem xét hỗ trợ, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính trong giai đoạn khủng hoảng.

Tóm lại, Luật Công đoàn 2024 là một bước tiến lớn trong việc hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đặt người lao động vào vị trí trung tâm của sự bảo vệ pháp lý.