Ngày 17/10/2018, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã chính thức ban hành Thông tư 17/2018/TT-BLĐTBXH quy định về tự kiểm tra việc thực hiện pháp luật lao động của doanh nghiệp. Quy định này đặt ra một yêu cầu bắt buộc: Mọi doanh nghiệp phải chủ động rà soát lại toàn bộ quy trình sử dụng lao động của mình để đảm bảo tuân thủ đúng Bộ luật Lao động 2012.

Tự kiểm tra pháp luật lao động: Nhiệm vụ bắt buộc hàng năm

Theo quy định tại khoản 1 Điều 4 Thông tư 17/2018/TT-BLĐTBXH, người sử dụng lao động có trách nhiệm tổ chức tự kiểm tra việc chấp hành pháp luật lao động tại cơ sở của mình ít nhất 01 lần trong năm. Mục đích của hoạt động này là nhằm đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật và kịp thời đưa ra các giải pháp cải tiến, khắc phục những sai sót trước khi cơ quan chức năng vào cuộc.

"Người sử dụng lao động phải tổ chức tự kiểm tra việc chấp hành pháp luật lao động tại cơ sở của mình ít nhất một (01) lần trong năm nhằm đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật lao động và có giải pháp cải tiến việc tuân thủ."

Thời kỳ tự kiểm tra được xác định từ ngày đầu tiên của tháng 01 dương lịch năm trước đến thời điểm tiến hành kiểm tra. Điều này đòi hỏi bộ phận nhân sự và pháp chế của doanh nghiệp phải lưu trữ hồ sơ một cách khoa học và xuyên suốt.

13 nội dung trọng tâm doanh nghiệp không được bỏ sót

Việc tự kiểm tra không được thực hiện một cách hời hợt mà phải bao quát toàn bộ các khía cạnh của quan hệ lao động. Cụ thể, Điều 5 Thông tư 17/2018/TT-BLĐTBXH liệt kê danh mục các nội dung kiểm tra bao gồm:

• Hợp đồng lao động: Việc giao kết, thực hiện và chấm dứt hợp đồng có đúng trình tự không?
• Tiền lương: Chế độ trả lương, phụ cấp, tiền lương làm thêm giờ có đảm bảo mức lương tối thiểu vùng?
• Thời giờ làm việc, nghỉ ngơi: Có vi phạm giới hạn giờ làm thêm theo quy định?
• Bảo hiểm: Việc trích đóng Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm thất nghiệp, Bảo hiểm y tế có đầy đủ và đúng hạn?
• An toàn, vệ sinh lao động: Các điều kiện về môi trường làm việc và trang bị bảo hộ lao động.
• Kỷ luật lao động: Việc xây dựng nội quy và xử lý kỷ luật có đúng quy định pháp luật?

Quy trình thực hiện và rủi ro khi không chấp hành

Doanh nghiệp cần thành lập đoàn tự kiểm tra với thành phần bao gồm đại diện người sử dụng lao động, cán bộ nhân sự, an toàn lao động và đặc biệt là phải có sự tham gia của đại diện tập thể lao động tại cơ sở. Kết quả kiểm tra phải được lập thành hồ sơ lưu trữ tại doanh nghiệp.

Đáng chú ý, doanh nghiệp phải thực hiện báo cáo kết quả tự kiểm tra trực tuyến thông qua trang thông tin điện tử của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội khi có yêu cầu bằng văn bản của cơ quan Thanh tra. Việc không chấp hành hoặc báo cáo không trung thực có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng.

Theo Điều 13 Thông tư 17/2018/TT-BLĐTBXH, những đơn vị không thực hiện tự kiểm tra sẽ bị đưa vào danh sách thanh tra đột xuất hoặc kế hoạch thanh tra trọng điểm của năm sau. Đồng thời, đây cũng được xem là tình tiết tăng nặng khi xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động.

Ngược lại, những doanh nghiệp thực hiện tốt công tác này sẽ có cơ hội được nhận Bằng khen của Bộ trưởng hoặc Giấy khen của Chánh thanh tra Bộ, tạo uy tín lớn trên thị trường lao động.

Thông tư này chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2019, thay thế cho Quyết định 02/2006/QĐ-BLĐTBXH trước đây.