Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ, đấu giá ngược (hay còn gọi là chào giá trực tuyến) đã trở thành một công cụ đắc lực giúp các tổ chức, doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí mua sắm. Khác với đấu giá truyền thống nơi người mua cạnh tranh để trả giá cao nhất, đấu giá ngược tạo ra một sân chơi mà ở đó các nhà cung cấp phải nỗ lực đưa ra mức giá thấp nhất để giành được hợp đồng.

1. Đấu giá ngược là gì? Căn cứ pháp lý mới nhất

Trước đây, khái niệm đấu giá ngược thường được hiểu theo nghĩa phổ thông trong thương mại. Tuy nhiên, kể từ khi Luật Đấu thầu 2023 có hiệu lực, hình thức này đã được luật hóa dưới tên gọi "Chào giá trực tuyến".

Theo quy định tại Điều 50 Luật Đấu thầu 2023, việc lựa chọn nhà thầu qua mạng, bao gồm cả các hình thức chào giá trực tuyến, phải được thực hiện trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Có thể hiểu đơn giản:

Đấu giá ngược là quá trình nhà thầu sử dụng phương tiện điện tử để liên tục thay đổi mức giá hoặc các yếu tố khác ngoài giá theo hướng có lợi cho bên mời thầu trong một khoảng thời gian xác định.

Ví dụ minh họa: Một tập đoàn viễn thông cần mua 10.000 chiếc máy tính xách tay. Thay vì yêu cầu các nhà cung cấp gửi báo giá kín, tập đoàn tổ chức một phiên đấu giá ngược trực tuyến. Các nhà cung cấp sẽ nhìn thấy mức giá thấp nhất hiện tại (nhưng không biết tên đối thủ) và liên tục hạ giá của mình xuống cho đến khi kết thúc phiên. Nhà cung cấp đưa ra mức giá thấp nhất cuối cùng sẽ giành được hợp đồng.

2. 3 lợi ích đột phá của hình thức đấu giá ngược

Không phải ngẫu nhiên mà đấu giá ngược lại được các tập đoàn lớn và các cơ quan nhà nước ưu tiên áp dụng. Hình thức này mang lại những giá trị thực tế vượt trội:

Tối ưu hóa chi phí mua sắm (Tiết kiệm ngân sách)

Đây là lợi ích trực tiếp và rõ ràng nhất. Dựa trên quy luật cạnh tranh khốc liệt, các nhà cung cấp buộc phải cắt giảm tối đa lợi nhuận biên để đưa ra mức giá sát với giá thành nhất. Điều này giúp bên mời thầu mua được hàng hóa, dịch vụ với mức giá "hời" nhất mà vẫn đảm bảo chất lượng yêu cầu.

Đảm bảo tính minh bạch và công bằng

Mọi diễn biến của phiên đấu giá đều được ghi nhận và hiển thị công khai trên hệ thống điện tử. Theo Điều 99 Nghị định 24/2024/NĐ-CP, mức giá của các nhà thầu được công khai liên tục (trừ tên nhà thầu), giúp loại bỏ các hành vi thông thầu hoặc can thiệp chủ quan từ con người.

Tiết kiệm thời gian và nguồn lực

Thay vì phải trải qua nhiều vòng đàm phán trực tiếp kéo dài hàng tuần, một phiên đấu giá ngược thường chỉ diễn ra trong vài giờ đồng hồ. Hệ thống tự động xếp hạng và xác định người thắng cuộc ngay khi kết thúc phiên, giúp đẩy nhanh tiến độ dự án.

3. Điều kiện và nguyên tắc áp dụng theo quy định mới

Dù mang lại nhiều lợi ích, nhưng không phải gói thầu nào cũng có thể áp dụng đấu giá ngược. Nghị định 24/2024/NĐ-CP đã quy định rất rõ ràng về vấn đề này.

Điều kiện áp dụng

Theo Điều 98 Nghị định 24/2024/NĐ-CP, chào giá trực tuyến thường áp dụng cho:

• Gói thầu dịch vụ phi tư vấn thông dụng, đơn giản.
• Gói thầu mua sắm hàng hóa thông dụng, sẵn có trên thị trường (như máy tính, văn phòng phẩm, nhiên liệu...).
• Các hàng hóa có đặc tính kỹ thuật được tiêu chuẩn hóa và tương đương nhau về chất lượng.

Nguyên tắc thực hiện

Quá trình thực hiện phải tuân thủ nghiêm ngặt các bước tại Điều 100 Nghị định 24/2024/NĐ-CP. Đặc biệt, thời điểm kết thúc chào giá phải trong giờ hành chính và giá chào không được cao hơn giá gói thầu đã phê duyệt.

Việc hiểu rõ đấu giá ngược là gì và các quy định pháp lý liên quan không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng luật mà còn mở ra cơ hội tối ưu hóa lợi nhuận thông qua việc mua sắm thông minh.