Hoạt động đấu thầu tại Việt Nam đang trải qua những thay đổi căn bản nhằm tăng cường tính minh bạch, cạnh tranh và hiệu quả trong việc sử dụng nguồn vốn Nhà nước. Với sự ra đời của Luật Đấu thầu 2023 và các đợt sửa đổi quan trọng trong năm 2024 và 2025, hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành cũng đã được cập nhật đồng bộ. Bài viết này sẽ tổng hợp chi tiết các Nghị định hướng dẫn mới nhất để các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp kịp thời nắm bắt.

1. Luật Đấu thầu mới nhất và lộ trình sửa đổi quan trọng

Hiện nay, văn bản gốc điều chỉnh toàn bộ hoạt động lựa chọn nhà thầu và nhà đầu tư là Luật Đấu thầu 2023 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2024). Tuy nhiên, để phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế, Quốc hội đã ban hành các luật sửa đổi bổ sung liên quan trực tiếp đến lĩnh vực này:

• Luật số 57/2024/QH15: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu thầu 2024, tập trung vào việc tháo gỡ các điểm nghẽn trong quy hoạch và đầu tư, có hiệu lực từ ngày 15/01/2025.
• Luật số 90/2025/QH15: Đây là văn bản sửa đổi đa lĩnh vực, trong đó có những điều chỉnh quan trọng đối với Luật Đấu thầu 2025, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025.

2. Tổng hợp các Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu

Để triển khai chi tiết các quy định của Luật, Chính phủ đã ban hành hệ thống Nghị định phân định rõ giữa lựa chọn nhà thầu và lựa chọn nhà đầu tư. Dưới đây là bảng tổng hợp các văn bản đang và sắp có hiệu lực:

3. Những hành vi bị cấm trong hoạt động đấu thầu: Cảnh báo đỏ

Để bảo vệ sự công bằng, Điều 16 Luật Đấu thầu 2023 (được sửa đổi bởi các Luật năm 2024, 2025) quy định nghiêm ngặt các hành vi bị cấm. Việc vi phạm không chỉ dẫn đến hủy thầu mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

"Các hành vi bị cấm bao gồm: Đưa, nhận, môi giới hối lộ; Lợi dụng chức vụ quyền hạn để can thiệp trái pháp luật; Thông thầu (dàn xếp, thỏa thuận rút hồ sơ); Gian lận (làm giả tài liệu); Cản trở hoạt động thanh tra, kiểm tra; Không bảo đảm công bằng, minh bạch (như nêu yêu cầu cụ thể về nhãn hiệu hàng hóa trong hồ sơ mời thầu)."

Đặc biệt, hành vi thông thầu hiện nay được giám sát rất chặt chẽ thông qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Các nhà thầu cố ý không cung cấp tài liệu chứng minh năng lực khi được yêu cầu nhằm tạo điều kiện cho bên khác trúng thầu cũng bị coi là hành vi vi phạm pháp luật.

Lời khuyên cho doanh nghiệp

Trong bối cảnh pháp luật về đấu thầu liên tục được cập nhật, các doanh nghiệp cần thường xuyên rà soát năng lực và cập nhật các mẫu hồ sơ mới nhất theo hướng dẫn tại các Thông tư của Bộ Kế hoạch và Đầu tư và Bộ Tài chính. Việc tuân thủ đúng quy trình không chỉ giúp doanh nghiệp tăng cơ hội trúng thầu mà còn xây dựng uy tín bền vững trên thị trường.