Việc cha mẹ tặng cho quyền sử dụng đất cho con cái là một nét đẹp truyền thống, thường diễn ra khi con cái lập gia đình hoặc ra ở riêng. Tuy nhiên, thực tế pháp lý cho thấy, nếu không thực hiện đúng quy trình hoặc thiếu sự minh bạch, những giao dịch mang tính chất tình cảm này lại chính là mầm mống cho các cuộc tranh chấp kéo dài, làm rạn nứt tình cảm gia đình.

1. Tặng cho con ra ở riêng nhưng 'quên' làm thủ tục cho con ở chung

Đây là tình huống phổ biến nhất trong các gia đình Việt Nam. Cha mẹ thường tách một phần thửa đất để tặng cho người con ra ở riêng và đã hoàn tất thủ tục sang tên theo quy định. Phần đất còn lại, cha mẹ mặc định dành cho người con sống chung để phụng dưỡng tuổi già nhưng lại chỉ dừng lại ở lời nói (tặng cho bằng miệng).

Rắc rối phát sinh khi cha mẹ qua đời mà không để lại di chúc. Theo quy định tại Điều 650 và Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, phần đất chưa sang tên này sẽ trở thành di sản thừa kế và được chia đều cho tất cả các con thuộc hàng thừa kế thứ nhất. Lúc này, người con đã ra ở riêng vẫn có quyền đòi chia phần đất mà người con ở chung đang quản lý, dẫn đến mâu thuẫn gay gắt.

Lời khuyên pháp lý: Để tránh rủi ro, cha mẹ nên lập hợp đồng tặng cho có công chứng cho cả người con ở chung hoặc lập di chúc hợp pháp để định đoạt rõ ràng phần tài sản này.

2. Tự ý định đoạt đất thuộc quyền sử dụng của 'Hộ gia đình'

Nhiều bậc phụ huynh vẫn lầm tưởng rằng mình là chủ hộ thì có toàn quyền quyết định đối với thửa đất ghi tên "Hộ ông" hoặc "Hộ bà". Tuy nhiên, theo khoản 25 Điều 3 Luật Đất đai 2024, đất hộ gia đình là tài sản chung của tất cả các thành viên có quan hệ hôn nhân, huyết thống đang sống chung tại thời điểm được Nhà nước giao đất.

Việc cha mẹ tự ý sang tên toàn bộ diện tích đất cho một người con mà không có sự đồng ý bằng văn bản của các thành viên khác trong hộ là vi phạm pháp luật. Những người con khác hoàn toàn có quyền khởi kiện yêu cầu tòa án tuyên bố giao dịch tặng cho này vô hiệu vì xâm phạm đến quyền lợi hợp pháp của họ.

3. Sang tên tài sản chung vợ chồng khi một người đã khuất

Khi quyền sử dụng đất là tài sản chung của vợ chồng, nếu một người qua đời, một nửa khối tài sản đó sẽ trở thành di sản thừa kế. Người còn sống không thể tự ý mang toàn bộ thửa đất đi tặng cho con cái nếu chưa thực hiện thủ tục khai nhận và phân chia di sản thừa kế theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.

Nếu bỏ qua bước này và âm thầm sang tên cho con, các đồng thừa kế khác (như bố mẹ chồng/vợ hoặc các con khác) có thể khởi kiện để đòi lại quyền lợi. Điều này không chỉ gây tốn kém chi phí án phí mà còn tạo ra vết thương lòng khó chữa lành giữa những người thân trong gia đình.

Kết luận và khuyến nghị

Để việc sang tên Sổ đỏ cho con cái diễn ra êm đẹp, đúng luật, các gia đình cần lưu ý:

• Luôn thực hiện thủ tục bằng văn bản, có công chứng hoặc chứng thực theo đúng Luật Đất đai 2024.
• Xác định rõ nguồn gốc đất là tài sản cá nhân, tài sản chung vợ chồng hay tài sản hộ gia đình.
• Nên có sự bàn bạc công khai, minh bạch giữa các con để tạo sự đồng thuận trước khi thực hiện giao dịch.

Việc am hiểu pháp luật không chỉ bảo vệ tài sản mà còn là cách tốt nhất để giữ gìn sự hòa thuận, hạnh phúc trong gia đình Việt.