Từ ngày 01/7/2025, hệ thống tư pháp Việt Nam sẽ chính thức vận hành theo những quy định mới nhất từ Luật sửa đổi Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Tố tụng hành chính, Luật Tư pháp người chưa thành niên, Luật Phá sản và Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án 2025. Đây không chỉ là một bước tiến trong cải cách tư pháp mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến cách thức người dân tiếp cận công lý tại cơ sở.

Phân định rạch ròi thẩm quyền của các Tòa chuyên trách tại Tòa án nhân dân khu vực

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của đợt sửa đổi này chính là việc cụ thể hóa thẩm quyền của các Tòa chuyên trách. Theo quy định tại Điều 1 của Luật mới, thẩm quyền sơ thẩm của Tòa án nhân dân khu vực được phân chia như sau:

• Tòa Dân sự: Giải quyết các vụ việc về dân sự, lao động (trừ các vụ việc thuộc Tòa Sở hữu trí tuệ).
• Tòa Kinh tế: Tập trung vào các tranh chấp kinh doanh, thương mại.
• Tòa Sở hữu trí tuệ: Đây là điểm mới đáng chú ý, chuyên trách giải quyết các vụ việc về quyền sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ.
• Tòa Gia đình và người chưa thành niên: Giải quyết các vụ việc về hôn nhân và gia đình.

Cơ chế linh hoạt cho các địa phương chưa có Tòa chuyên trách

Pháp luật cũng dự phòng trường hợp các Tòa án nhân dân khu vực chưa kịp thành lập các Tòa chuyên trách. Khi đó, Chánh án Tòa án có trách nhiệm tổ chức công tác xét xử và phân công Thẩm phán giải quyết vụ việc một cách phù hợp, đảm bảo không làm gián đoạn quá trình thực thi pháp luật.

Bước ngoặt trong thẩm quyền của Tòa án cấp tỉnh tại Luật Tố tụng hành chính

Không chỉ dừng lại ở dân sự, Luật Tố tụng hành chính cũng ghi nhận sự thay đổi tại Điều 32 về thẩm quyền của Tòa án cấp tỉnh:

"Tòa án cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục phúc thẩm những vụ án mà bản án, quyết định chưa có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân khu vực bị kháng cáo, kháng nghị; giám đốc thẩm, tái thẩm bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân khu vực..."

Việc điều chỉnh này giúp tăng cường vai trò giám sát và hướng dẫn nghiệp vụ của Tòa án cấp trên đối với cấp khu vực, đảm bảo tính thống nhất và chính xác trong các phán quyết hành chính.

Người dân và doanh nghiệp cần lưu ý các mốc thời gian và thẩm quyền mới này để thực hiện quyền khởi kiện hoặc tham gia tố tụng đúng quy định, tránh những sai sót về mặt thủ tục không đáng có.