Ngày 04/07/2018, Hội đồng tuyển chọn giám sát Thẩm phán quốc gia đã chính thức ban hành Quyết định 87/QĐ-HĐTC kèm theo Bộ Quy tắc đạo đức và ứng xử của Thẩm phán. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa các nguyên tắc của Hiến pháp 2013 và Luật tổ chức Tòa án nhân dân 2014 về xây dựng đội ngũ Thẩm phán trong sạch, vững mạnh.

Sứ mệnh cao quý và trọng trách nặng nề của Thẩm phán

Thẩm phán không chỉ là người thực hiện quyền tư pháp mà còn là biểu tượng của công lý và đạo đức thanh liêm. Theo lời nói đầu của Bộ Quy tắc, Thẩm phán phải thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Phụng công, thủ pháp, chí công vô tư" và "Gần dân, hiểu dân, giúp dân, học dân". Bộ Quy tắc này áp dụng cho tất cả Thẩm phán đang công tác tại Tòa án nhân dân và Tòa án quân sự các cấp, đồng thời khuyến khích áp dụng đối với các Thẩm phán đã nghỉ hưu.

7 chuẩn mực đạo đức cốt lõi của người Thẩm phán

Tại Chương II của Bộ Quy tắc, 7 chuẩn mực đạo đức đã được xác lập rõ ràng, bao gồm:

• Tính độc lập: Thẩm phán tự quyết định dựa trên đánh giá tình tiết vụ việc và chỉ tuân theo pháp luật, không chịu tác động từ bất kỳ sự can thiệp nào.
• Sự liêm chính: Phải trong sạch, thẳng thắn và không lợi dụng địa vị để mưu cầu lợi ích cá nhân hoặc cho gia đình.
• Sự vô tư, khách quan: Không thiên vị, căn cứ vào chứng cứ công khai và kết quả tranh tụng để giải quyết vụ việc.
• Sự công bằng, bình đẳng: Đảm bảo mọi người tham gia tố tụng đều được thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ.
• Sự đúng mực: Hành xử lịch thiệp, thận trọng và duy trì sự tôn nghiêm của tòa án.
• Sự tận tụy và không chậm trễ: Cống hiến hết mình để giải quyết nhanh nhất các vụ việc, không để quá hạn luật định vì lý do chủ quan.
• Năng lực và sự chuyên cần: Thường xuyên học tập, cập nhật kiến thức và làm việc với tinh thần "làm hết việc, không làm hết giờ".

Những điều Thẩm phán "không được làm" khi thực hiện nhiệm vụ

Để đảm bảo tính nghiêm minh, Điều 10 của Bộ Quy tắc quy định chi tiết những hành vi bị cấm, bao gồm:

"- Tư vấn cho bị can, bị cáo, đương sự làm cho việc giải quyết vụ việc không đúng quy định của pháp luật;
- Tiếp xúc bị can, bị cáo, đương sự trong vụ việc mình giải quyết không đúng nơi quy định;
- Sách nhiễu, trì hoãn, gây khó khăn, phiền hà cho người dân;
- Tiết lộ bí mật nhà nước, bí mật công tác hoặc bí mật đời tư của đương sự..."

Ứng xử tại gia đình và nơi cư trú

Không chỉ dừng lại ở công sở, Thẩm phán còn phải là tấm gương tại nơi cư trú và trong gia đình. Điều 15 nhấn mạnh Thẩm phán không được để thành viên gia đình lợi dụng danh nghĩa của mình để vụ lợi, đồng thời không được tổ chức các sự kiện gia đình xa hoa, lãng phí.

Việc ban hành Bộ Quy tắc này không chỉ là cơ sở để giám sát, đánh giá Thẩm phán mà còn là căn cứ quan trọng để xem xét khen thưởng hoặc kỷ luật, góp phần nâng cao uy tín của hệ thống Tòa án trong mắt nhân dân.