Công tác xây dựng và quản lý Cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia đang bước vào lộ trình bứt phá quan trọng. Với định hướng xuyên suốt theo Nghị quyết 21-NQ/TW của Trung ương và quy định pháp lý tại Luật Đất đai 2024, lộ trình hoàn thành toàn bộ hệ thống dữ liệu địa chính và bất động sản cả nước đang được đẩy nhanh tiến độ với mục tiêu chạm đích vào cuối năm 2027.

Một hệ thống thông tin đất đai đa mục tiêu và kết nối liên thông

Việc hiện đại hóa quản lý nhà nước về đất đai đòi hỏi sự thay đổi căn bản từ quản lý hồ sơ giấy truyền thống sang nền tảng số hóa tích hợp. Theo Nghị quyết 21-NQ/TW, Việt Nam đặt ra yêu cầu xây dựng và vận hành Hệ thống thông tin quốc gia về đất đai theo hướng tập trung, thống nhất, đồng bộ, hiện đại và đa mục tiêu.

Hệ thống này không chỉ phục vụ công tác quản lý của ngành tài nguyên và môi trường, mà còn có sứ mệnh kết nối, chia sẻ dữ liệu liên thông thời gian thực với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cùng các cơ sở dữ liệu chuyên ngành then chốt khác như quy hoạch, thuế, công chứng, ngân hàng và giao dịch bất động sản.

Tiêu chí nền tảng được đặt ra cho hệ thống là phải bảo đảm tính "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung". Điều này có nghĩa là mỗi thửa đất trên lãnh thổ Việt Nam sẽ có một "mã định danh số" duy nhất, ghi nhận đầy đủ lịch sử pháp lý, chủ sở hữu, hiện trạng sử dụng và quy hoạch liên quan.

Công khai minh bạch và cảnh báo rủi ro tự động trên nền tảng số

Một bước tiến lớn trong công tác chuyển đổi số quản lý đất đai là tính minh bạch công khai trong các quyết định hành chính. Mọi công đoạn từ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quyết định giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất, đến các phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bảng giá đất... đều phải được cập nhật trực tuyến và minh bạch trên hệ thống.

Bên cạnh đó, tích hợp thuật toán phân tích dữ liệu số sẽ cho phép hệ thống tự động phát hiện và phát tín hiệu cảnh báo rủi ro. Ví dụ, những hành vi chồng lấn ranh giới thửa đất, vi phạm quy hoạch sử dụng đất, hoặc giao dịch nhà đất bất thường vượt ngưỡng thị trường sẽ nhanh chóng được cơ quan chức năng giám sát và ngăn chặn kịp thời.

Lộ trình chi tiết theo từng mốc thời gian cụ thể

Nếu như trước đây, Nghị quyết 18-NQ/TW mới chỉ đặt mục tiêu chung hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu số đất đai gắn với cột mốc năm 2025 mà chưa phân định rõ phân kỳ thực hiện, thì Nghị quyết 21-NQ/TW đã siết chặt lộ trình với các mốc thời gian vô cùng cụ thể:

• Đến hết năm 2026: Bắt buộc phải hoàn thành việc xây dựng cơ sở dữ liệu số đối với toàn bộ các thửa đất đã được thu thập thông tin và đo đạc thực địa.
• Đến hết năm 2027: Cơ bản hoàn thành công tác đo đạc lập bản đồ địa chính, hoàn thiện lập hồ sơ địa chính và xây dựng hoàn chỉnh cơ sở dữ liệu đất đai đối với tất cả các diện tích còn lại chưa có trong cơ sở dữ liệu.

Quy định chi tiết này tạo căn cứ cho các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tập trung nguồn lực tài chính, hạ tầng công nghệ và nhân lực địa chính để hiện thực hóa mục tiêu phủ sóng dữ liệu đất đai trên 100% diện tích toàn quốc.

Cơ sở pháp lý đồng bộ từ Luật Đất đai 2024 và các Nghị định hướng dẫn

Để triển khai thắng lợi các mục tiêu chính trị của Trung ương, hành lang pháp lý đã được hoàn thiện đồng bộ. Tại Điều 170 Luật Đất đai 2024, Quốc hội đã luật hóa các nội dung quan trọng về nội dung, cấu trúc Hệ thống thông tin quốc gia về đất đai và Cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia.

Đồng thời, Chính phủ đã ban hành Nghị định 101/2024/NĐ-CP quy định chi tiết về điều tra cơ bản đất đai, đăng ký, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất và quản lý vận hành hệ thống thông tin đất đai. Việc áp dụng đồng bộ các quy định này giúp cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, loại bỏ phiền hà cho người dân khi thực hiện thủ tục đất đai trực tuyến.

"Cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia là tập hợp dữ liệu đất đai được sắp xếp, tổ chức để truy cập, khai thác, quản lý và cập nhật thông qua phương tiện điện tử. Việc hoàn thành cơ sở dữ liệu đất đai cả nước trước năm 2028 sẽ là nền tảng cốt lõi cho Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số tại Việt Nam."

Với sự chỉ đạo quyết liệt từ Chính phủ và nỗ lực phối hợp của các Bộ, ngành, địa phương, mục tiêu số hóa hoàn toàn nền kinh tế đất đai vào năm 2027 chắc chắn sẽ tạo bước đột phá lớn, mang lại niềm tin cho nhân dân và môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, bền vững.