Trong kỷ nguyên số, website không chỉ là bộ mặt của doanh nghiệp mà còn là công cụ quan trọng để khẳng định quyền sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, một câu hỏi pháp lý hóc búa đặt ra: Liệu việc chỉ đăng tải nhãn hiệu lên trang web có đủ để bảo vệ quyền lợi của chủ sở hữu trước nguy cơ bị thu hồi văn bằng bảo hộ?

Nghĩa vụ sử dụng nhãn hiệu: Không dùng là mất!

Theo quy định tại Luật Sở hữu trí tuệ 2005, quyền sở hữu nhãn hiệu không phải là vĩnh viễn nếu chủ sở hữu bỏ bê việc khai thác thương mại. Cụ thể, tại điểm d khoản 1 Điều 95 của văn bản này quy định:

d) Nhãn hiệu không được chủ sở hữu hoặc người được chủ sở hữu cho phép sử dụng trong thời hạn năm năm liên tục trước ngày có yêu cầu chấm dứt hiệu lực mà không có lý do chính đáng, trừ trường hợp việc sử dụng được bắt đầu hoặc bắt đầu lại trước ít nhất ba tháng tính đến ngày có yêu cầu chấm dứt hiệu lực;

Điều này có nghĩa là, bên cạnh các quyền tài sản được quy định tại Điều 123, chủ sở hữu còn gánh vác nghĩa vụ phải đưa nhãn hiệu vào lưu thông thực tế. Nếu "ngâm" nhãn hiệu quá 5 năm, bất kỳ bên thứ ba nào cũng có quyền yêu cầu Cục Sở hữu trí tuệ chấm dứt hiệu lực của văn bằng đó.

Thế nào là hành vi sử dụng nhãn hiệu hợp pháp?

Để được coi là đã sử dụng nhãn hiệu, chủ sở hữu phải thực hiện các hành vi cụ thể. Khoản 5 Điều 124 định nghĩa rõ 3 nhóm hành vi sử dụng:

• Gắn nhãn hiệu lên hàng hóa, bao bì, phương tiện kinh doanh, giấy tờ giao dịch;
• Lưu thông, chào bán, quảng cáo để bán hàng hóa mang nhãn hiệu;
• Nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ mang nhãn hiệu.

Website có được coi là phương tiện kinh doanh?

Dưới góc độ pháp lý, website được xác định là một loại "phương tiện kinh doanh". Do đó, việc gắn nhãn hiệu lên website để giới thiệu, chào bán sản phẩm hoàn toàn có thể được coi là một bằng chứng về việc sử dụng nhãn hiệu. Tuy nhiên, thực tế không đơn giản như vậy.

Nhiều doanh nghiệp hiện nay đang lạm dụng kẽ hở này bằng cách tạo ra các website "ma" hoặc website chỉ có tính chất hình thức (token use) nhằm đối phó với các yêu cầu chấm dứt hiệu lực. Một website chỉ hiển thị hình ảnh nhãn hiệu mà không có hoạt động tương tác, không có thông tin liên hệ rõ ràng tại Việt Nam hoặc sử dụng ngôn ngữ không phù hợp với thị trường mục tiêu thường bị cơ quan chức năng nghi ngờ về tính xác thực.

Rủi ro từ việc sử dụng nhãn hiệu "giả cách"

Nếu một nhãn hiệu chỉ xuất hiện trên một website có tên miền quốc tế (.com, .net), ngôn ngữ hoàn toàn bằng tiếng nước ngoài và không có bằng chứng về việc hàng hóa đó đã được bán cho người tiêu dùng Việt Nam, thì rất khó để thuyết phục Cục Sở hữu trí tuệ rằng nhãn hiệu đó đang được "sử dụng thực sự".

Việc công nhận các bằng chứng hời hợt này có thể dẫn đến tình trạng "đầu cơ nhãn hiệu", gây cạn kiệt nguồn tài nguyên tên gọi và cản trở các doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng thực sự tham gia thị trường. Do đó, các chuyên gia pháp lý khuyến cáo doanh nghiệp cần lưu giữ đầy đủ các hóa đơn, chứng từ vận chuyển, hợp đồng đại lý đi kèm với các bằng chứng hiển thị trên website để tạo thành một chuỗi bằng chứng vững chắc.

Lời khuyên cho doanh nghiệp

Để bảo vệ nhãn hiệu của mình một cách an toàn nhất, doanh nghiệp không nên chỉ dừng lại ở việc đăng ảnh lên website. Hãy đảm bảo rằng nhãn hiệu đó gắn liền với các hoạt động kinh doanh có phát sinh doanh thu, có sự hiện diện thực tế tại thị trường Việt Nam. Trong trường hợp có tranh chấp, sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hồ sơ chứng minh sử dụng sẽ là chìa khóa giúp doanh nghiệp giữ vững tài sản trí tuệ vô giá của mình.