Trong thời đại bùng nổ công nghệ số, các hình thức quảng cáo xuất hiện dày đặc từ mạng xã hội đến các bảng hiệu ngoài trời. Tuy nhiên, ranh giới giữa việc 'nâng tầm sản phẩm' và 'quảng cáo gian dối' đang trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Nhiều người tiêu dùng đã phải 'ngậm đắng nuốt cay' khi tin vào những lời quảng cáo có cánh để rồi nhận về sản phẩm kém chất lượng. Vậy pháp luật quy định thế nào về hành vi này?

Thế nào là hành vi bị cấm trong hoạt động quảng cáo?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Luật Quảng cáo 2012, quảng cáo được hiểu là việc sử dụng các phương tiện nhằm giới thiệu đến công chúng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ có mục đích sinh lợi hoặc không có mục đích sinh lợi.

Tuy nhiên, để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Điều 8 Luật Quảng cáo 2012 đã liệt kê danh sách các hành vi bị nghiêm cấm, điển hình là:

"9. Quảng cáo không đúng hoặc gây nhầm lẫn về khả năng kinh doanh, khả năng cung cấp sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ của tổ chức, cá nhân kinh doanh sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ; về số lượng, chất lượng, giá, công dụng, kiểu dáng, bao bì, nhãn hiệu, xuất xứ, chủng loại, phương thức phục vụ, thời hạn bảo hành của sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ đã đăng ký hoặc đã được công bố."

Việc cố tình 'thổi phồng' công dụng, sai lệch về chất lượng không chỉ là vi phạm đạo đức kinh doanh mà còn là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, có thể gây hậu quả khôn lường đến sức khỏe và tài sản của khách hàng.

Mức phạt hành chính: Có thể lên đến 80 triệu đồng

Khi bị cơ quan chức năng phát hiện hành vi quảng cáo gian dối, cá nhân và tổ chức vi phạm sẽ phải đối mặt với các chế tài hành chính nghiêm khắc được quy định tại Nghị định 38/2021/NĐ-CP.

Cụ thể, theo khoản 5 Điều 34 Nghị định 38/2021/NĐ-CP, mức phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng sẽ được áp dụng đối với hành vi quảng cáo không đúng hoặc gây nhầm lẫn về chất lượng, công dụng, giá cả hoặc nguồn gốc xuất xứ của sản phẩm.

Bên cạnh việc nộp phạt, chủ thể vi phạm còn bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả như:

• Tước quyền sử dụng Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm từ 05 - 07 tháng.
• Buộc tháo gỡ, xóa quảng cáo và cải chính thông tin công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Khi nào bị đi tù?

Nếu hành vi quảng cáo gian dối có tính chất nghiêm trọng hoặc tái phạm sau khi đã bị xử phạt hành chính, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội quảng cáo gian dối.

Căn cứ Điều 197 Bộ luật Hình sự 2015, khung hình phạt được quy định như sau:

"Người nào quảng cáo gian dối về hàng hóa, dịch vụ, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm."

Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm. Đây là hồi chuông cảnh tỉnh cho những cá nhân, doanh nghiệp đang có ý định trục lợi bất chính thông qua việc lừa dối khách hàng.

Phân biệt Tội quảng cáo gian dối và Tội lừa dối khách hàng

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa hai tội danh này. Tuy nhiên, điểm khác biệt cốt lõi nằm ở phương thức thực hiện:

• Tội quảng cáo gian dối: Tập trung vào việc đưa thông tin sai lệch về sản phẩm thông qua các phương tiện quảng cáo để thu hút khách hàng.
• Tội lừa dối khách hàng: Thường xảy ra trực tiếp trong quá trình giao dịch, mua bán (ví dụ: cân thiếu, tính tiền sai, tráo đổi hàng hóa tại quầy).

Dù là hình thức nào, hành vi gian dối trong kinh doanh đều bị pháp luật trừng trị nghiêm minh nhằm xây dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng Việt Nam.