Thực tế đời sống cho thấy, khi phát hiện người bạn đời ngoại tình, sự phẫn nộ và đau đớn thường đẩy con người ta đến những hành vi thiếu kiểm soát. Những vụ đánh ghen kinh hoàng, lột đồ, cắt tóc hay hành hung tình địch công khai không chỉ để lại nỗi đau về thể xác và tinh thần cho nạn nhân mà còn đẩy chính người đi đánh ghen vào vòng lao lý. Vậy trong bối cảnh pháp luật Việt Nam năm 2023, làm thế nào để xử lý sự phản bội một cách văn minh và đúng luật?

1. Quyền bất khả xâm phạm về danh dự và nhân phẩm

Trước hết, cần khẳng định rằng dù đối phương có hành vi sai trái trong quan hệ hôn nhân, họ vẫn là một cá nhân có đầy đủ các quyền con người được pháp luật bảo vệ. Theo quy định tại khoản 1 Điều 20 Hiến pháp 2013:

"Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khỏe, danh dự và nhân phẩm; không bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm."

Việc chửi bới, lăng mạ công khai, hoặc tung tin đồn thất thiệt trên mạng xã hội nhằm hạ nhục tình địch là hành vi vi phạm trực tiếp vào quyền này. Tùy vào mức độ, người thực hiện có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Xử phạt hành chính đối với hành vi xúc phạm danh dự

Theo quy định tại Nghị định 144/2021/NĐ-CP, các mức phạt tiền được quy định rất rõ ràng:

• Phạt tiền từ 02 - 03 triệu đồng: Đối với hành vi xúc phạm, lăng mạ, bôi nhọ danh dự, nhân phẩm của người khác.
• Phạt tiền từ 05 - 10 triệu đồng: Nếu hành vi lăng mạ, chì chiết nhắm vào thành viên trong gia đình (ví dụ: đánh ghen chính vợ/chồng mình).
• Phạt tiền từ 10 - 20 triệu đồng: Nếu sử dụng mạng xã hội hoặc các phương tiện thông tin để thực hiện hành vi xúc phạm thành viên gia đình.

Trách nhiệm hình sự về Tội làm nhục người khác

Nếu hành vi xúc phạm diễn ra nghiêm trọng, gây ảnh hưởng nặng nề đến tâm lý và đời sống của nạn nhân, người đánh ghen có thể bị truy cứu theo Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Hình phạt có thể là cảnh cáo, phạt tiền từ 10 - 30 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 05 năm tùy mức độ vi phạm.

2. Tuyệt đối không xâm phạm thân thể, gây thương tích

Sử dụng bạo lực để "dằn mặt" tình địch là con đường ngắn nhất dẫn đến nhà tù. Pháp luật bảo vệ sức khỏe của mọi công dân, bất kể họ có lỗi trong quan hệ tình cảm hay không.

Dưới góc độ hành chính, hành vi đánh nhau hoặc thuê người đánh ghen gây thương tích có thể bị phạt từ 02 - 08 triệu đồng theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP. Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất nằm ở trách nhiệm hình sự.

Theo Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015, Tội cố ý gây thương tích có khung hình phạt rất rộng, từ cải tạo không giam giữ đến tù chung thân. Đáng chú ý, chỉ cần tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% trở lên, hoặc dưới 11% nhưng thuộc các trường hợp như dùng hung khí nguy hiểm (axit, dao, gậy gộc...), có tính chất côn đồ... là đã đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

3. Sử dụng quyền tố cáo - Vũ khí pháp lý văn minh

Thay vì dùng bạo lực, người vợ hoặc người chồng có quyền yêu cầu cơ quan chức năng can thiệp để bảo vệ chế độ hôn nhân một vợ một chồng. Đây là cách "đánh ghen" hiệu quả và đúng luật nhất.

Theo Nghị định 82/2020/NĐ-CP, hành vi chung sống như vợ chồng với người khác khi đang có vợ/chồng sẽ bị phạt tiền từ 03 - 05 triệu đồng. Nếu hành vi này gây hậu quả nghiêm trọng như làm cho quan hệ hôn nhân của một hoặc hai bên dẫn đến ly hôn, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng theo Điều 182 Bộ luật Hình sự 2015 với mức phạt tù lên đến 03 năm.

Để tố cáo thành công, bạn cần thu thập các chứng cứ chứng minh việc "chung sống như vợ chồng". Chứng cứ có thể bao gồm: hình ảnh, video sinh hoạt chung, có con chung, tài sản chung, hoặc xác nhận của hàng xóm, tổ dân phố về việc hai người chung sống công khai như một gia đình.

Lời khuyên pháp lý: Khi phát hiện sự phản bội, hãy giữ sự tỉnh táo cần thiết. Việc thu thập chứng cứ ngoại tình không chỉ phục vụ cho việc tố cáo hành chính/hình sự mà còn là lợi thế quan trọng khi giải quyết vụ án ly hôn, đặc biệt là trong việc giành quyền nuôi con và phân chia tài sản dựa trên yếu tố lỗi của các bên.