Việc quản lý và khai thác tài sản công, đặc biệt là hạ tầng giao thông đường bộ, luôn là vấn đề trọng tâm trong chính sách phát triển kinh tế. Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định 44/2024/NĐ-CP quy định chi tiết về việc quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ, trong đó có những điểm mới đáng chú ý về chuyển nhượng quyền thu phí.

Chuyển nhượng quyền thu phí là gì?

Theo quy định pháp luật hiện hành, chuyển nhượng quyền thu phí sử dụng tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ được hiểu là việc Nhà nước chuyển giao quyền thu phí cho một tổ chức kinh tế thông qua hợp đồng. Đổi lại, Nhà nước sẽ nhận được một khoản tiền tương ứng để tái đầu tư vào các công trình hạ tầng khác.

Phạm vi tài sản được phép chuyển nhượng bao gồm toàn bộ hoặc một phần tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ đã được cấp phép thu phí. Tuy nhiên, không phải tài sản nào cũng có thể đem ra chuyển nhượng.

Việc chuyển nhượng quyền thu phí sử dụng tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ không áp dụng đối với: Tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ có liên quan đến quốc phòng, an ninh quốc gia; Tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ thuộc khoản 1 Điều 16 Nghị định 44/2024/NĐ-CP.

Thời hạn tối đa 10 năm và quyền lợi của bên nhận chuyển nhượng

Một trong những điểm mấu chốt mà các nhà đầu tư quan tâm chính là thời hạn thực hiện hợp đồng. Theo quy định mới, thời hạn này sẽ được thỏa thuận cụ thể trong từng hợp đồng nhưng tối đa không quá 10 năm. Đây là khoảng thời gian được tính toán đủ để bên nhận chuyển nhượng thu hồi vốn và có lợi nhuận, đồng thời đảm bảo Nhà nước vẫn giữ quyền kiểm soát dài hạn đối với tài sản công.

Bên nhận chuyển nhượng có quyền tổ chức khai thác tài sản, quyết định các phương thức và biện pháp khai thác sao cho hiệu quả nhất, miễn là phù hợp với quy định của Luật giao thông đường bộ 2008 và các văn bản hướng dẫn liên quan.

Nghĩa vụ khắt khe về bảo trì và tài chính

Đi đôi với quyền lợi là những trách nhiệm nặng nề. Bên nhận quyền thu phí bắt buộc phải thực hiện công tác bảo trì công trình theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật đã cam kết trong hợp đồng. Họ tuyệt đối không được tự ý chuyển đổi công năng, thế chấp hay dùng tài sản này để thực hiện các nghĩa vụ dân sự khác.

Về mặt tài chính, việc thanh toán tiền chuyển nhượng phải được thực hiện đầy đủ và đúng hạn. Nếu chậm trễ, bên nhận chuyển nhượng sẽ phải đối mặt với mức phạt hợp đồng tương đương với mức tiền chậm nộp thuế theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

Hàng năm, doanh nghiệp phải thực hiện báo cáo doanh thu kèm theo báo cáo tài chính đã được kiểm toán gửi cho cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để giám sát tính minh bạch trong quá trình khai thác.

Các quy định tại Nghị định 44/2024/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 10/6/2024, hứa hẹn sẽ tạo ra một hành lang pháp lý minh bạch, thu hút nguồn lực xã hội hóa vào hạ tầng giao thông đường bộ tại Việt Nam.