Hành vi phá thai trái phép, đặc biệt là phá thai vì lý do lựa chọn giới tính thai nhi, là một vấn đề nhức nhối gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cân bằng giới tính và đạo đức xã hội. Tại thời điểm năm 2019, hệ thống pháp luật Việt Nam đã ban hành những quy định rất cụ thể và nghiêm khắc để kiểm soát và xử lý các sai phạm trong lĩnh vực này, từ xử phạt hành chính đến truy cứu trách nhiệm hình sự.

Xử phạt hành chính đối với hành vi phá thai vì lựa chọn giới tính

Trong lĩnh vực y tế, việc lựa chọn giới tính thai nhi là hành vi bị nghiêm cấm tuyệt đối. Theo quy định tại Nghị định 176/2013/NĐ-CP, các mức phạt được phân cấp dựa trên tính chất và mức độ vi phạm của hành vi.

Cụ thể, tại Điều 84 Nghị định 176/2013/NĐ-CP quy định về hành vi loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính như sau:

"6. Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi phá thai mà biết rõ người đang mang thai muốn loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính."

Bên cạnh hình thức phạt tiền, người vi phạm còn phải đối mặt với hình thức xử phạt bổ sung cực kỳ nghiêm khắc là tước quyền sử dụng giấy phép hoạt động hoặc chứng chỉ hành nghề trong thời hạn từ 06 tháng đến 12 tháng. Điều này đồng nghĩa với việc cơ sở y tế hoặc cá nhân y bác sĩ đó sẽ bị đình chỉ hoạt động chuyên môn, gây ảnh hưởng lớn đến uy tín và sự nghiệp.

Truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội phá thai trái phép

Khi hành vi phá thai trái phép gây ra những hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe hoặc tính mạng của thai phụ, hoặc người thực hiện đã bị xử lý mà còn tái phạm, pháp luật sẽ can thiệp bằng các chế tài hình sự. Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) đã quy định rõ tại Điều 316 về Tội phá thai trái phép.

Các khung hình phạt được quy định như sau:

• Khung 1: Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 03 năm nếu làm chết người hoặc gây tổn thương cơ thể cho người khác từ 61% trở lên, hoặc đã bị xử lý kỷ luật/hành chính mà còn vi phạm.
• Khung 2: Phạt tù từ 03 năm đến 07 năm nếu làm chết 02 người hoặc gây tổn thương cơ thể cho 02 người trở lên với tổng tỷ lệ từ 122% đến 200%.
• Khung 3: Mức hình phạt cao nhất là từ 07 năm đến 15 năm tù nếu làm chết 03 người trở lên hoặc gây tổn thương cơ thể với tổng tỷ lệ từ 201% trở lên.

Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng và bị cấm hành nghề từ 01 năm đến 05 năm.

Trách nhiệm khi vi phạm quy tắc nghề nghiệp dẫn đến chết người

Một khía cạnh pháp lý khác cần lưu ý là trường hợp các y bác sĩ trong quá trình thực hiện thủ thuật y khoa (bao gồm cả nạo phá thai) nhưng vô ý làm chết người do vi phạm các quy tắc chuyên môn. Khi đó, hành vi có thể bị truy cứu theo Điều 129 Bộ luật Hình sự 2015 về Tội vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính.

"1. Người nào vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm."

Nếu hậu quả làm chết từ 02 người trở lên, mức hình phạt tù có thể lên đến 12 năm. Đây là lời cảnh tỉnh sâu sắc đối với đội ngũ nhân viên y tế trong việc giữ gìn y đức và tuân thủ tuyệt đối các quy trình kỹ thuật chuyên môn.

Việc nắm vững các quy định pháp luật không chỉ giúp các cơ sở y tế hoạt động đúng hướng mà còn bảo vệ quyền lợi và tính mạng của người dân, góp phần xây dựng một xã hội thượng tôn pháp luật.