Trong những ngày tháng cam go chống lại đại dịch Covid-19, bên cạnh nỗi lo về sức khỏe thể chất, nhiều bệnh nhân còn phải đối mặt với một loại "virus" khác cũng nguy hiểm không kém: Sự kỳ thị của cộng đồng. Tâm lý lo sợ thái quá đã dẫn đến những hành vi lệch chuẩn, từ ánh mắt xa lánh đến những lời nhục mạ công khai trên mạng xã hội. Tuy nhiên, ít ai biết rằng, những hành động tưởng chừng như để "bảo vệ bản thân" này lại có thể khiến người thực hiện phải trả giá đắt trước pháp luật.

Hành vi kỳ thị - "Vết thương" thứ hai sau virus

Việc kỳ thị người mắc Covid-19 không chỉ dừng lại ở việc giữ khoảng cách an toàn theo khuyến cáo y tế. Nó biến tướng thành các hành vi gièm pha, vu khống, thậm chí là lăng mạ trực tiếp hoặc gián tiếp. Dưới góc độ pháp lý, đây là hành vi xâm phạm nghiêm trọng đến quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm và uy tín của cá nhân - những quyền cơ bản được Hiến pháp và pháp luật bảo vệ.

Tại thời điểm đầu năm 2022, khi Nghị định 144/2021/NĐ-CP vừa chính thức có hiệu lực, các chế tài đối với hành vi xúc phạm danh dự người khác đã được siết chặt hơn đáng kể.

Xử phạt hành chính: Mức phạt tăng mạnh theo quy định mới

Nếu như trước đây, các hành vi xúc phạm danh dự thường chỉ bị xử phạt nhẹ, thì nay theo quy định tại khoản 3 Điều 7 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, người có hành vi khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm, lăng mạ, bôi nhọ danh dự, nhân phẩm của người khác sẽ bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng.

"3. Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:
a) Có hành vi khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm, lăng mạ, bôi nhọ danh dự, nhân phẩm của người khác, trừ trường hợp quy định tại điểm b khoản 2 Điều 21 và Điều 54 Nghị định này;"

Đặc biệt, trong kỷ nguyên số, việc phát tán thông tin cá nhân, hình ảnh hoặc buông lời nhục mạ người mắc Covid-19 trên không gian mạng diễn ra rất phổ biến. Đây là môi trường mà mức phạt còn nặng nề hơn gấp nhiều lần.

Căn cứ theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP, các hành vi vi phạm trên mạng xã hội được phân loại cụ thể:

• Đối với cá nhân: Hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân có thể bị phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng (theo khoản 1 Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP).
• Đối với tổ chức (như các trang tin điện tử): Mức phạt có thể lên tới 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng nếu đưa thông tin sai sự thật, xúc phạm danh dự cá nhân (theo khoản 3 Điều 99 Nghị định 15/2020/NĐ-CP).

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Khi sự kỳ thị trở thành tội ác

Trong những trường hợp nghiêm trọng, khi hành vi kỳ thị gây ra hậu quả nặng nề về tâm lý hoặc dẫn đến những bi kịch đau lòng, người vi phạm sẽ phải đối mặt với sự trừng phạt của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Cụ thể, tại Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015 về Tội làm nhục người khác, khung hình phạt được quy định rất nghiêm khắc:

"1. Người nào xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác, thì bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm."

Nếu hành vi phạm tội thuộc các tình tiết tăng nặng như: sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông để phạm tội; gây rối loạn tâm thần cho nạn nhân; hoặc làm nạn nhân tự sát, mức hình phạt có thể lên đến 05 năm tù giam. Đây là lời cảnh tỉnh đanh thép cho những ai coi thường danh dự của đồng bào mình trong lúc hoạn nạn.

Lời khuyên ứng xử văn minh trong đại dịch

Thay vì kỳ thị, mỗi người dân cần nâng cao ý thức tự bảo vệ mình và cộng đồng bằng những biện pháp khoa học đã được Bộ Y tế khuyến cáo:

1. Tuân thủ 5K: Khẩu trang – Khử khuẩn – Khoảng cách – Không tập trung – Khai báo y tế.
2. Lan tỏa yêu thương: Hỗ trợ tinh thần cho những người không may nhiễm bệnh, giúp họ có thêm động lực chiến thắng virus.
3. Chắt lọc thông tin: Chỉ chia sẻ những thông tin chính thống từ cơ quan y tế, tuyệt đối không tiếp tay cho tin giả, tin xúc phạm người khác.
4. Bình tĩnh ứng phó: Khi có triệu chứng nghi ngờ, hãy liên hệ ngay với cơ sở y tế thay vì lo sợ bị kỳ thị mà giấu bệnh, gây nguy hiểm cho cộng đồng.

Kỳ thị không giúp chúng ta đẩy lùi dịch bệnh, nó chỉ làm rạn nứt khối đại đoàn kết dân tộc. Hãy để sự thấu hiểu và thượng tôn pháp luật dẫn lối, để chúng ta cùng nhau vượt qua đại dịch một cách nhân văn nhất.