Sự khác biệt giữa Tên doanh nghiệp và Nhãn hiệu: Cạm bẫy cho người khởi nghiệp

Trong bối cảnh kinh tế sôi động năm 2021, nhiều doanh nghiệp mới thành lập thường nhầm lẫn giữa việc được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và việc sở hữu độc quyền tên gọi đó trên thị trường. Thực tế, tên doanh nghiệp (được quản lý bởi Sở Kế hoạch và Đầu tư) và nhãn hiệu (được bảo hộ bởi Cục Sở hữu trí tuệ) là hai đối tượng pháp lý hoàn toàn khác nhau, chịu sự điều chỉnh của các văn bản luật riêng biệt.

Nhiều chủ doanh nghiệp chủ quan cho rằng khi Phòng Đăng ký kinh doanh chấp thuận tên gọi "Công ty A" thì họ nghiễm nhiên có quyền sử dụng tên đó cho mọi hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, nếu tên "A" đã được một chủ thể khác đăng ký bảo hộ nhãn hiệu cho cùng loại hàng hóa, dịch vụ, thì việc sử dụng tên công ty này có thể cấu thành hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.

Chuyên gia pháp lý tư vấn về việc đặt tên doanh nghiệp tránh xâm phạm nhãn hiệu (ảnh minh họa)

Hành vi xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu theo Luật Sở hữu trí tuệ

Căn cứ quy định tại Điều 129 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (đã được hợp nhất năm 2019), các hành vi sử dụng dấu hiệu trùng hoặc tương tự với nhãn hiệu đang được bảo hộ mà không được phép của chủ sở hữu sẽ bị coi là xâm phạm quyền. Cụ thể:

“1. Các hành vi sau đây được thực hiện mà không được phép của chủ sở hữu nhãn hiệu thì bị coi là xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu: ... b) Sử dụng dấu hiệu trùng với nhãn hiệu được bảo hộ cho hàng hoá, dịch vụ tương tự hoặc liên quan tới hàng hoá, dịch vụ thuộc danh mục đăng ký kèm theo nhãn hiệu đó, nếu việc sử dụng có khả năng gây nhầm lẫn về nguồn gốc hàng hoá, dịch vụ;”

Việc đưa tên nhãn hiệu của người khác vào tên riêng của doanh nghiệp mình để kinh doanh cùng lĩnh vực chính là một hình thức "sử dụng dấu hiệu" có khả năng gây nhầm lẫn cao nhất, trực tiếp ảnh hưởng đến uy tín và doanh thu của chủ sở hữu nhãn hiệu gốc.

Tại sao tên trùng vẫn được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp?

Đây là câu hỏi mà nhiều doanh nghiệp đặt ra khi rơi vào vòng lao lý. Nguyên nhân chính nằm ở sự độc lập trong thủ tục hành chính. Phòng Đăng ký kinh doanh khi xét duyệt tên doanh nghiệp chủ yếu đối chiếu với cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp để tránh trùng tên giữa các công ty với nhau theo Luật Doanh nghiệp 2020. Trong khi đó, dữ liệu về nhãn hiệu lại do Cục Sở hữu trí tuệ quản lý.

Sự khác biệt giữa văn bằng bảo hộ nhãn hiệu và giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ảnh minh họa)

Do chưa có cơ chế liên thông tự động hoàn toàn giữa hai hệ thống dữ liệu này, nên một cái tên có thể vượt qua vòng kiểm duyệt của Sở Kế hoạch và Đầu tư nhưng lại vi phạm nghiêm trọng quyền sở hữu trí tuệ của một bên thứ ba đã đăng ký trước đó.

Quy trình xử lý và buộc thay đổi tên doanh nghiệp theo Nghị định 01/2021/NĐ-CP

Để giải quyết xung đột này, Nghị định 01/2021/NĐ-CP đã quy định rất rõ tại Điều 19 về việc xử lý tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Theo đó:

• Quyền của chủ thể nhãn hiệu: Có quyền gửi văn bản đề nghị đến Phòng Đăng ký kinh doanh yêu cầu doanh nghiệp vi phạm phải thay đổi tên.
• Hồ sơ yêu cầu: Phải kèm theo văn bản kết luận của cơ quan có thẩm quyền (như Viện Khoa học sở hữu trí tuệ hoặc cơ quan thanh tra) về việc xâm phạm quyền.
• Thời hạn khắc phục: Trong thời hạn 02 tháng kể từ ngày Phòng Đăng ký kinh doanh ra thông báo, doanh nghiệp vi phạm phải tiến hành thủ tục đổi tên.

Nếu quá thời hạn mà doanh nghiệp không tự nguyện đổi tên, cơ quan đăng ký kinh doanh có thể phối hợp với các cơ quan chức năng để xử lý theo quy định pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính, thậm chí là thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý để bảo vệ tài sản trí tuệ

Để tránh những rủi ro đáng tiếc như phải hủy bỏ toàn bộ biển hiệu, bao bì, danh thiếp và làm lại hồ sơ pháp lý từ đầu, các doanh nghiệp cần thực hiện các bước sau trước khi đăng ký thành lập:

1. Tra cứu chuyên sâu: Không chỉ tra cứu tên trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp mà còn phải tra cứu trên Cơ sở dữ liệu về nhãn hiệu của Cục Sở hữu trí tuệ.
2. Đăng ký song hành: Ngay khi chọn được tên ưng ý, hãy tiến hành nộp đơn đăng ký bảo hộ nhãn hiệu đồng thời với việc thành lập doanh nghiệp.
3. Tham vấn chuyên gia: Sử dụng dịch vụ của các tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp để có đánh giá chính xác nhất về khả năng gây nhầm lẫn của tên gọi.

Việc chủ động bảo vệ thương hiệu ngay từ ngày đầu thành lập không chỉ giúp doanh nghiệp an tâm phát triển mà còn là nền tảng vững chắc để xây dựng giá trị tài sản vô hình cho công ty trong tương lai.