Phóng sinh - Nét đẹp văn hóa hay hành vi vi phạm pháp luật?

Trong tâm thức của nhiều người Việt, phóng sinh là hành động thiện nguyện, giúp giải cứu chúng sinh khỏi cảnh giam cầm, giết chóc. Tuy nhiên, ranh giới giữa lòng tốt và vi phạm pháp luật đôi khi rất mong manh, đặc biệt là khi đối tượng được phóng sinh là những loài động vật hoang dã nằm trong danh mục bảo vệ nghiêm ngặt.

Tê tê - Loài động vật được bảo vệ nghiêm ngặt nhất

Theo quy định pháp luật hiện hành (tính đến tháng 11/2021), Bộ tê tê (bao gồm Tê tê Java và Tê tê vàng) thuộc Lớp thú, nằm trong Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IB theo quy định tại Nghị định 06/2019/NĐ-CP.

Bên cạnh đó, loài vật này cũng được liệt kê trong Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ ban hành kèm theo Nghị định 64/2019/NĐ-CP. Ngoài ra, tê tê còn nằm trong Phụ lục I Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES), nghĩa là mọi hành vi buôn bán, vận chuyển trái phép đều bị nghiêm cấm trên phạm vi toàn cầu.

Mua tê tê để phóng sinh: Có thể bị phạt tù đến 5 năm?

Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần mục đích tốt (phóng sinh) thì sẽ không bị xử lý. Tuy nhiên, pháp luật hình sự Việt Nam quy định rất rõ về hành vi tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật nguy cấp. Cụ thể, tại Điều 244 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định về Tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm như sau:

“1. Người nào vi phạm quy định về bảo vệ động vật thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ hoặc Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IB hoặc Phụ lục I Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

a) Săn bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ;

b) Tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép cá thể, bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống hoặc sản phẩm của động vật quy định tại điểm a khoản này;...

d) Săn bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật thuộc Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IB hoặc Phụ lục I Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp mà không thuộc loài quy định tại điểm a khoản này với số lượng từ 03 cá thể đến 07 cá thể lớp thú...”

Như vậy, hành vi mua 05 cá thể tê tê (thuộc lớp thú) dù là để phóng sinh vẫn cấu thành hành vi "buôn bán, vận chuyển, tàng trữ trái phép". Pháp luật không xem xét mục đích phóng sinh là tình tiết miễn trách nhiệm hình sự trong trường hợp này. Người vi phạm có thể đối diện với mức hình phạt cao nhất lên đến 05 năm tù hoặc phạt tiền đến 02 tỷ đồng.

Lời khuyên pháp lý để phóng sinh đúng cách

Để việc phóng sinh thực sự mang lại ý nghĩa và không vi phạm pháp luật, người dân cần lưu ý:

• Không mua các loài động vật hoang dã: Tuyệt đối không mua tê tê, rùa núi, chim quý... từ các đối tượng săn bắt, buôn bán trái phép. Việc mua những loài này vô hình trung tiếp tay cho nạn săn bắt động vật hoang dã.
• Lựa chọn loài phóng sinh phù hợp: Nên chọn những loài động vật thông thường, không thuộc danh mục cấm và phù hợp với môi trường sinh thái tại nơi phóng sinh.
• Liên hệ cơ quan chức năng: Nếu phát hiện động vật hoang dã bị nuôi nhốt, hãy báo cho cơ quan Kiểm lâm hoặc các tổ chức bảo tồn để họ có biện pháp cứu hộ và tái thả đúng quy trình kỹ thuật.

Việc bảo vệ động vật hoang dã không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là hành động nhân đạo thiết thực nhất để bảo vệ đa dạng sinh học của đất nước.