Trong bối cảnh kinh tế thị trường ngày càng phát triển, hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp (hay còn gọi là bán hàng đa cấp) đã trở nên phổ biến. Tuy nhiên, xung quanh hoạt động này luôn tồn tại nhiều tranh cãi và những quy định pháp luật chặt chẽ để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Một trong những câu hỏi thường gặp là liệu những người làm trong ngành giáo dục, cụ thể là giáo viên, có được phép tham gia bán hàng đa cấp hay không? Bài viết này sẽ đi sâu phân tích các quy định pháp luật hiện hành, đặc biệt là Nghị định 137/2026/NĐ-CP và Luật Viên chức 2025, để làm rõ vấn đề này.

Giáo viên có bị cấm tham gia bán hàng đa cấp theo quy định mới?

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần xem xét định nghĩa về kinh doanh đa cấp và đối tượng bị cấm tham gia theo quy định của pháp luật. Theo khoản 1 Điều 3 Nghị định 137/2026/NĐ-CP, kinh doanh theo phương thức đa cấp được định nghĩa là hoạt động kinh doanh sử dụng mạng lưới người tham gia gồm nhiều cấp, nhiều nhánh, trong đó, người tham gia được hưởng hoa hồng, tiền thưởng và các lợi ích kinh tế khác từ kết quả kinh doanh của chính mình và của những người khác trong mạng lưới. Người tham gia bán hàng đa cấp là cá nhân có giao kết hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp với doanh nghiệp bán hàng đa cấp.

Điểm đ khoản 2 Điều 28 Nghị định 137/2026/NĐ-CP quy định rõ các trường hợp mà doanh nghiệp bán hàng đa cấp không được ký hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp, bao gồm:

• Cán bộ, công chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức;
• Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân, viên chức quốc phòng trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân;
• Sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, công nhân công an trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân.

Vậy, giáo viên thuộc đối tượng nào? Theo Điều 1 Luật Viên chức 2025, viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc theo chế độ hợp đồng tại đơn vị sự nghiệp công lập và hưởng lương từ quỹ tiền lương của đơn vị cùng các nguồn thu hợp pháp khác theo quy định. Như vậy, giáo viên làm việc tại các đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc chính là viên chức.

Điều quan trọng cần lưu ý là viên chức không nằm trong danh sách các đối tượng bị cấm ký hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp được liệt kê tại khoản 2 Điều 28 Nghị định 137/2026/NĐ-CP. Do đó, có thể khẳng định rằng, giáo viên là viên chức không bị pháp luật cấm tham gia bán hàng đa cấp.

Tuy nhiên, việc tham gia hoạt động này không phải là không có điều kiện. Giáo viên cần phải đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật có liên quan, đặc biệt là không được để hoạt động kinh doanh đa cấp ảnh hưởng đến việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, đạo đức nghề nghiệp, cũng như các quy định nội bộ của đơn vị nơi công tác. Bất kỳ hành vi nào vi phạm các nguyên tắc này đều có thể dẫn đến các hậu quả pháp lý và kỷ luật nghiêm trọng.

Những trường hợp nào bị cấm tham gia bán hàng đa cấp theo quy định mới nhất?

Ngoài các đối tượng là cán bộ, công chức, sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân, viên chức quốc phòng, sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, công nhân công an đã nêu ở trên, khoản 2 Điều 28 Nghị định 137/2026/NĐ-CP còn quy định thêm các trường hợp khác mà doanh nghiệp bán hàng đa cấp không được ký hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp. Việc nắm rõ các quy định này là vô cùng quan trọng để tránh vi phạm pháp luật.

1. Người có tiền án hoặc đang chấp hành hình phạt tù liên quan đến các tội danh cụ thể

Pháp luật nghiêm cấm những người đang chấp hành hình phạt tù hoặc có tiền án về các tội danh như sản xuất, buôn bán hàng giả, sản xuất, buôn bán hàng cấm, quảng cáo gian dối, lừa dối khách hàng, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, chiếm giữ trái phép tài sản, và đặc biệt là tội vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp. Quy định này nhằm ngăn chặn những cá nhân có lịch sử vi phạm pháp luật trong lĩnh vực kinh doanh hoặc các tội danh liên quan đến gian lận, lừa đảo tiếp tục tham gia vào một lĩnh vực nhạy cảm như bán hàng đa cấp.

2. Người nước ngoài không có giấy phép lao động hợp lệ tại Việt Nam

Đối với người nước ngoài, việc tham gia bán hàng đa cấp tại Việt Nam yêu cầu phải có giấy phép lao động do cơ quan có thẩm quyền cấp, gắn liền với doanh nghiệp mà người đó tham gia. Quy định này nhằm đảm bảo quản lý chặt chẽ lao động nước ngoài và tránh các trường hợp lợi dụng hoạt động kinh doanh đa cấp để thực hiện các hành vi trái pháp luật. Tuy nhiên, có một số trường hợp ngoại lệ không thuộc diện cấp giấy phép lao động theo quy định của pháp luật, và những trường hợp này sẽ được xem xét cụ thể.

3. Người từng bị xử phạt vi phạm liên quan đến quyền lợi người tiêu dùng hoặc phát triển mạng lưới bất hợp pháp

Những cá nhân đã từng bị xử phạt do vi phạm các quy định liên quan đến các hành vi bị cấm trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (quy định tại Điều 10 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng) và quy định về phát triển mạng lưới bán hàng đa cấp không dựa trên giao dịch mua bán hàng hóa sẽ bị cấm. Điều này áp dụng cho đến khi hết thời hạn được coi là chưa bị xử lý vi phạm hành chính. Mục đích là để loại bỏ những cá nhân có hành vi gây tổn hại đến người tiêu dùng hoặc làm sai lệch bản chất của hoạt động bán hàng đa cấp chân chính.

4. Cá nhân từng giữ vai trò quản lý tại doanh nghiệp đa cấp bị thu hồi giấy phép

Quy định này nhắm vào những cá nhân từng giữ các vai trò chủ chốt (thành viên công ty hợp danh, chủ sở hữu doanh nghiệp tư nhân/công ty TNHH một thành viên, thành viên công ty TNHH từ hai thành viên trở lên, cổ đông công ty cổ phần, người đại diện theo pháp luật, người quản lý doanh nghiệp) tại các doanh nghiệp bán hàng đa cấp đã bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp hoặc giấy đăng ký tổ chức bán hàng đa cấp. Đây là biện pháp mạnh mẽ nhằm ngăn chặn những người có trách nhiệm trong các doanh nghiệp vi phạm tiếp tục hoạt động trong lĩnh vực này, bảo vệ thị trường và người tiêu dùng khỏi những rủi ro tương tự.

5. Cán bộ, công chức, sĩ quan, quân nhân, công nhân quốc phòng, công an

Đây là nhóm đối tượng đã được đề cập ở phần trên, bao gồm cán bộ, công chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức; sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân, viên chức quốc phòng trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân; và sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, công nhân công an trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân. Việc cấm các đối tượng này tham gia bán hàng đa cấp nhằm đảm bảo tính liêm chính, khách quan và tránh xung đột lợi ích trong quá trình thực thi công vụ.

Lời khuyên cho giáo viên khi tham gia bán hàng đa cấp

Mặc dù pháp luật không cấm giáo viên là viên chức tham gia bán hàng đa cấp, nhưng điều này không có nghĩa là không có rủi ro. Giáo viên cần hết sức thận trọng và tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Tìm hiểu kỹ doanh nghiệp: Đảm bảo doanh nghiệp bán hàng đa cấp có giấy phép hoạt động hợp pháp, có uy tín và tuân thủ pháp luật.
• Nắm rõ quy định pháp luật: Luôn cập nhật các quy định mới nhất về kinh doanh đa cấp để tránh vi phạm.
• Không ảnh hưởng đến công việc chính: Hoạt động bán hàng đa cấp không được làm ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy, thời gian làm việc và uy tín của nhà trường.
• Giữ gìn đạo đức nghề nghiệp: Tuyệt đối không lợi dụng vị trí giáo viên để lôi kéo học sinh, phụ huynh hoặc đồng nghiệp tham gia mạng lưới.
• Minh bạch tài chính: Đảm bảo mọi giao dịch tài chính đều rõ ràng, minh bạch và tuân thủ quy định về thuế.

Việc tham gia bán hàng đa cấp có thể mang lại cơ hội thu nhập bổ sung, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều thách thức và rủi ro pháp lý. Giáo viên cần cân nhắc kỹ lưỡng, trang bị kiến thức pháp luật đầy đủ và hành động một cách có trách nhiệm để bảo vệ bản thân và duy trì hình ảnh tốt đẹp của nghề giáo.

*Lưu ý: Luật Viên chức 2025 và Nghị định 137/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026.