Trong bối cảnh đổi mới và hoàn thiện hệ thống chính trị, việc phân cấp, phân quyền cho các tổ chức cơ sở Đảng luôn là một chủ đề trọng tâm. Mới đây, Quy định 202-QĐ/TW, có hiệu lực từ ngày 19/6/2026, đã đánh dấu một bước tiến quan trọng, thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở cho các Đảng ủy cơ sở. Điều này không chỉ mở rộng thẩm quyền mà còn đặt ra những yêu cầu mới về năng lực lãnh đạo, quản lý và trách nhiệm của các tổ chức Đảng ở cấp cơ sở.

Quy định 202-QĐ/TW: Nâng tầm vị thế Đảng ủy cơ sở

Theo Điều 4 Quy định 202-QĐ/TW, các Đảng ủy cơ sở được thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở sẽ thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Đảng ủy cấp trên cơ sở theo từng loại hình cơ quan, đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà nước và các quy định hiện hành của Đảng. Đây là một sự thay đổi đáng kể, cho phép các Đảng ủy cơ sở chủ động hơn trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là công tác cán bộ.

Thẩm quyền 'cấp trên cơ sở' được giao phó

Một trong những điểm nổi bật nhất của Quy định 202-QĐ/TW là việc Ban Thường vụ tỉnh ủy, thành ủy, Đảng ủy trực thuộc Trung ương có thể xem xét, quyết định giao thêm một số quyền của cấp trên cơ sở cho Đảng ủy cơ sở. Điều này thể hiện sự tin tưởng và mong muốn tăng cường vai trò của cấp cơ sở trong việc tự chủ giải quyết các vấn đề nội bộ.

Quyết định công tác cán bộ: Trọng trách mới

Đáng chú ý, Ban Thường vụ Đảng ủy được giao quyền cấp trên cơ sở sẽ có thẩm quyền quyết định công tác cán bộ theo quy định. Đây là một trọng trách lớn, đòi hỏi sự công tâm, minh bạch và đúng đắn trong việc đánh giá, bổ nhiệm, luân chuyển cán bộ. Ngoài ra, các Đảng ủy này còn thực hiện việc kết nạp đảng viên, kỷ luật khai trừ đảng viên, khen thưởng tổ chức đảng và đảng viên. Việc chuyển sinh hoạt đảng cho tổ chức đảng, đảng viên trực tiếp đến các đảng bộ cấp trên cơ sở và các đảng bộ có Đảng ủy được thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở cũng thuộc thẩm quyền của họ, đồng thời quản lý hồ sơ và dữ liệu đảng viên một cách chặt chẽ.

Mở rộng quyền hạn về tổ chức và đảng viên

Ngoài công tác cán bộ, Đảng ủy cơ sở được thí điểm còn được trao thêm nhiều quyền hạn quan trọng khác:

• Quyết định thành lập tổ chức cơ sở đảng trực thuộc: Điều này giúp các Đảng ủy chủ động hơn trong việc xây dựng và củng cố hệ thống tổ chức Đảng phù hợp với tình hình thực tiễn của đơn vị.
• Thực hiện thẩm quyền, trách nhiệm về công tác bảo vệ chính trị nội bộ: Đảm bảo sự trong sạch, vững mạnh của tổ chức Đảng, phòng ngừa và đấu tranh với các biểu hiện suy thoái, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa".
• Lập các cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc: Bao gồm Ban Xây dựng Đảng, Cơ quan Ủy ban Kiểm tra và Văn phòng Đảng ủy. Việc này giúp chuyên nghiệp hóa công tác Đảng, nâng cao hiệu quả hoạt động.

Việc bố trí cán bộ chuyên trách công tác đảng sẽ được thực hiện theo quy định, hướng dẫn hiện hành của Trung ương và do ban thường vụ Đảng ủy được thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở quyết định, đảm bảo sự linh hoạt và phù hợp với đặc thù từng đơn vị.

Điều kiện để Đảng ủy cơ sở được thí điểm giao quyền

Không phải tất cả các Đảng ủy cơ sở đều được giao quyền cấp trên cơ sở. Quy định đặt ra những điều kiện cụ thể để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của việc thí điểm này. Cụ thể, việc thí điểm chỉ được xem xét đối với các đảng bộ cơ sở đáp ứng đầy đủ các điều kiện như:

• Có vị trí quan trọng về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh.
• Có nhiều tổ chức cơ sở đảng trực thuộc hoạt động trên nhiều địa phương.
• Có từ 400 đảng viên trở lên.
• Đạt 03 năm liên tiếp gần nhất hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên.

Những điều kiện này nhằm lựa chọn các Đảng ủy cơ sở có đủ năng lực, uy tín và quy mô để thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao, tránh tình trạng giao quyền tràn lan, thiếu kiểm soát.

Chế độ làm việc và cơ cấu tổ chức chuyên trách

Quy định cũng xác định rõ chế độ làm việc của Đảng ủy được giao quyền cấp trên cơ sở. Theo đó, ban thường vụ Đảng ủy họp định kỳ mỗi tháng một lần, Đảng ủy họp ba tháng một lần và có thể họp bất thường khi cần thiết. Điều này đảm bảo tính thường xuyên, kịp thời trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo. Việc thành lập các cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc như Ban Xây dựng Đảng, Cơ quan Ủy ban Kiểm tra và Văn phòng Đảng ủy cũng là một điểm mới, giúp tăng cường bộ máy hỗ trợ cho Đảng ủy.

Ý nghĩa và tác động của Quy định mới

Quy định 202-QĐ/TW có hiệu lực thi hành từ ngày 19/6/2026 và thay thế Quy định số 113-QĐ/TW ngày 10/7/2023 của Ban Bí thư. Sự thay thế này cho thấy sự điều chỉnh, hoàn thiện trong chính sách của Đảng nhằm phù hợp hơn với tình hình thực tiễn và yêu cầu phát triển. Việc giao quyền cấp trên cơ sở cho Đảng ủy cơ sở là một bước đi mạnh dạn, thể hiện quyết tâm của Đảng trong việc tăng cường năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các tổ chức Đảng ở cấp cơ sở, đồng thời phát huy tính chủ động, sáng tạo của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Điều này cũng góp phần cụ thể hóa các nguyên tắc trong Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng Đảng vững mạnh từ gốc.

Tuy nhiên, việc giao quyền cũng đi kèm với trách nhiệm lớn hơn. Các Đảng ủy cơ sở được giao quyền cần phải nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý, kiểm tra, giám sát để đảm bảo việc thực hiện quyền hạn được giao một cách hiệu quả, đúng quy định, tránh lạm quyền hoặc sai sót. Đây là một thách thức nhưng cũng là cơ hội để các Đảng ủy cơ sở khẳng định vai trò và vị thế của mình trong hệ thống chính trị.