Siết chặt kỷ cương, khắc phục triệt để tình trạng 'nợ' văn bản quy định chi tiết

Vừa qua, Văn phòng Chính phủ đã ban hành Công văn 8800/VPCP-PL truyền đạt ý kiến chỉ đạo khẩn trương của Thủ tướng Chính phủ liên quan đến việc xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết các Luật, Nghị quyết được Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất. Đây là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa tinh thần chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Kết luận 09-KL/TW ngày 10/03/2026 về đổi mới, nâng cao chất lượng công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Thực tế nhiều năm qua cho thấy, tình trạng chậm ban hành văn bản quy định chi tiết (hay còn gọi là 'nợ' nghị định, thông tư) cũng như tình trạng 'xé lẻ', ban hành quá nhiều văn bản hướng dẫn cho một đạo luật đã gây ra không ít rào cản, phiền hà cho người dân và doanh nghiệp. Việc quy định manh mún làm cho hệ thống pháp luật trở nên rườm rà, thiếu tính đồng bộ và khó tra cứu. Do đó, Công văn 8800/VPCP-PL đã đưa ra những nguyên tắc điều hành cực kỳ nghiêm khắc đối với Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ trong công tác lập danh mục và trình soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật.

Quán triệt nguyên tắc '1 Luật chỉ có 1 văn bản quy định chi tiết'

Theo chỉ đạo tại khoản 1 Công văn 8800/VPCP-PL, khi lập Danh mục văn bản quy định chi tiết các Luật, Nghị quyết thuộc trách nhiệm chủ trì của bộ, ngành mình, Bộ trưởng và Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ phải tuân thủ triệt để nguyên tắc: Mỗi Luật, Nghị quyết nguyên tắc chỉ ban hành 01 văn bản của Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ để quy định chi tiết.

Quy định này hoàn toàn phù hợp với tư tưởng đổi mới quy trình lập pháp theo Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025 và Nghị định 78/2025/NĐ-CP nhằm cô đọng hệ thống pháp luật, giúp một văn bản quy định chi tiết có thể gom hết toàn bộ các nội dung giao cho Chính phủ quy định.

Trong trường hợp thật sự cần thiết phải ban hành nhiều hơn 01 văn bản để quy định chi tiết cho một đạo luật, Bộ trưởng hoặc Thủ trưởng cơ quan đề xuất phải có bản thuyết minh cực kỳ chi tiết, nêu rõ lý do, cơ sở pháp lý và tính cấp thiết của đề xuất. Đồng thời, người đứng đầu bộ, cơ quan ngang Bộ đó phải chịu trách nhiệm toàn diện trước Thủ tướng Chính phủ về đề xuất của mình.

Mốc thời gian then chốt: Hoàn thiện danh mục trước ngày 30/08/2026 và 10/09/2026

Để bảo đảm các Luật, Nghị quyết mới của Quốc hội có hiệu lực thi hành đúng thời điểm mà không bị khoảng trống pháp lý, Công văn 8800/VPCP-PL đã ấn định các mốc tiến độ cụ thể:

• Trước ngày 30/08/2026: Các Bộ, cơ quan ngang Bộ phải khẩn trương gửi Danh mục văn bản quy định chi tiết thuộc trách nhiệm chủ trì về Bộ Tư pháp để tổng hợp.
• Trước ngày 10/09/2026: Bộ Tư pháp chịu trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan hoàn thiện dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về Danh mục và phân công cơ quan chủ trì soạn thảo để trình Thủ tướng xem xét, phê duyệt.

Quy trình giám sát tiến độ này được thực hiện gắn liền với trách nhiệm cá nhân của từng Phó Thủ tướng Chính phủ phụ trách lĩnh vực, trực tiếp theo dõi và đôn đốc các bộ ngành không để xảy ra tình trạng chậm trễ.

Ý nghĩa pháp lý và thực tiễn đối với hệ thống pháp luật Việt Nam

Việc áp dụng nguyên tắc một Luật chỉ ban hành 01 văn bản chi tiết là một bước đột phá trong tư duy quản trị nhà nước bằng pháp luật. Ý nghĩa nổi bật của chính sách này bao gồm:

1. Giảm chi phí tuân thủ cho xã hội: Doanh nghiệp và người dân chỉ cần tra cứu một văn bản thay vì phải tìm kiếm hàng chục nghị định, thông tư rải rác.
2. Tăng tính minh bạch và tiên liệu được: Hạn chế tình trạng các thông tư ban hành trái quy định hoặc quy định chồng chéo với nghị định của Chính phủ.
3. Nâng cao trách nhiệm giải trình của Bộ trưởng: Quy trách nhiệm rõ ràng cho từng người đứng đầu bộ ngành nếu đề xuất xé lẻ văn bản hoặc làm chậm tiến độ thi hành luật.

Có thể khẳng định, chỉ đạo tại Công văn 8800/VPCP-PL không chỉ giải quyết bài toán tiến độ trước mắt cho các Luật, Nghị quyết mới được Quốc hội thông qua mà còn đặt nền móng kiến tạo một hệ thống văn bản quy phạm pháp luật gọn nhẹ, minh bạch và hiệu quả cao.