Việc phát triển điện hạt nhân không chỉ là bài toán về năng lượng mà còn là vấn đề an ninh quốc gia và an toàn cộng đồng. Để đảm bảo các dự án này được triển khai một cách thận trọng nhất, Chính phủ đã ban hành Nghị định 316/2025/NĐ-CP, trong đó quy định rõ những tiêu chuẩn khắt khe đối với địa điểm xây dựng.

Khung pháp lý mới về an toàn địa điểm điện hạt nhân

Theo quy định tại Điều 14 của Nghị định này, có 6 yêu cầu chung mà bất kỳ địa điểm nào được dự kiến xây dựng nhà máy điện hạt nhân cũng phải đáp ứng từ ngày 01/01/2026.

Điều 14. Yêu cầu chung đối với địa điểm xây dựng nhà máy điện hạt nhân

1. Yêu cầu chung:

a) Việc khảo sát, đánh giá địa điểm phải tuân thủ văn bản quy phạm pháp luật, quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn và quy định kỹ thuật nước ngoài được áp dụng;

b) Quá trình khảo sát, đánh giá địa điểm phải được lập thành hồ sơ để lưu trữ và trình cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền khi đề nghị phê duyệt địa điểm nhà máy điện hạt nhân;

c) Việc quan trắc các yếu tố, đặc điểm của địa điểm liên quan tới bảo đảm an toàn cho nhà máy điện hạt nhân, cho con người và môi trường được thực hiện trong suốt vòng đời nhà máy điện hạt nhân, bao gồm cả việc theo dõi sự gia tăng và phân bố dân cư;

d) Việc đánh giá an toàn đối với tất cả nguy hại tự nhiên và do con người gây ra có khả năng tác động từ bên ngoài tới an toàn của nhà máy điện hạt nhân và các đặc điểm của địa điểm phải được thực hiện định kỳ mười năm một lần trong suốt thời gian hoạt động của nhà máy;

đ) Ngoài việc đánh giá an toàn định kỳ theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều này, việc đánh giá phải được thực hiện trong các trường hợp sau đây: có các yêu cầu mới hoặc sửa đổi liên quan đến an toàn, an ninh hạt nhân; thiết kế nhà máy không đáp ứng yêu cầu chống lại các nguy hại bên ngoài; có thông tin, kinh nghiệm hoặc bài học về nguy hại bên ngoài ảnh hưởng đến an toàn của nhà máy điện hạt nhân; có thay đổi về mức độ nguy hại theo thời gian;

e) Trường hợp tăng quy mô công suất so với công suất đã được phê duyệt, cấp phép thì phải thực hiện khảo sát, đánh giá lại địa điểm xây dựng nhà máy điện hạt nhân.

Phân tích các yêu cầu kỹ thuật và an toàn

Điểm đáng chú ý nhất trong quy định mới là tính liên tục và định kỳ của việc đánh giá an toàn. Không chỉ dừng lại ở bước phê duyệt ban đầu, các yếu tố như sự gia tăng dân cư xung quanh khu vực nhà máy phải được theo dõi sát sao trong suốt vòng đời của dự án. Điều này nhằm đảm bảo kế hoạch ứng phó sự cố luôn khả thi và hiệu quả.

Bên cạnh đó, chu kỳ đánh giá 10 năm một lần đối với các nguy hại tự nhiên (như động đất, sóng thần) và nguy hại do con người gây ra là một bước tiến quan trọng. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, việc cập nhật dữ liệu địa chất và khí tượng là bắt buộc để điều chỉnh các biện pháp bảo vệ kịp thời.

Trường hợp phải đánh giá lại địa điểm

Pháp luật cũng dự phòng các tình huống đặc biệt yêu cầu phải tái đánh giá địa điểm ngay lập tức, bao gồm:

• Thay đổi quy mô công suất so với giấy phép ban đầu.
• Xuất hiện các tiêu chuẩn an toàn mới từ quốc tế hoặc quốc gia.
• Có các bài học kinh nghiệm từ các sự cố hạt nhân trên thế giới.

Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Nghị định 316/2025/NĐ-CP không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là cam kết cao nhất về sự an toàn đối với người dân và môi trường trong lộ trình phát triển năng lượng sạch của Việt Nam.