Xây dựng nông thôn mới không chỉ dừng lại ở việc hoàn thiện hạ tầng mà còn hướng tới sự phát triển bền vững, nâng cao chất lượng sống thực tế của người dân. Ngày 08/03/2022, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 319/QĐ-TTg năm 2022 quy định về xã nông thôn mới kiểu mẫu giai đoạn 2021-2025. Đây được xem là "kim chỉ nam" cho các địa phương trong việc nâng cấp diện mạo và chất lượng đời sống nông thôn.

1. Nền tảng từ xã nông thôn mới nâng cao

Tiêu chí đầu tiên và mang tính tiên quyết là xã phải đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao giai đoạn 2021 - 2025. Đối với các xã đã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao giai đoạn 2018 - 2020, pháp luật yêu cầu phải rà soát và đáp ứng đầy đủ mức đạt chuẩn theo Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới nâng cao giai đoạn 2021 - 2025.

Điều này đảm bảo rằng các xã kiểu mẫu phải có một nền tảng vững chắc về hạ tầng, văn hóa và an ninh trật tự trước khi hướng tới những giá trị cao hơn.

2. Thu nhập bình quân đầu người phải vượt trội

Một xã kiểu mẫu không chỉ đẹp về hình thức mà phải giàu về kinh tế. Theo quy định, thu nhập bình quân đầu người của xã tại thời điểm xét, công nhận xã nông thôn mới kiểu mẫu phải cao hơn từ 10% trở lên so với mức thu nhập quy định đối với xã nông thôn mới nâng cao tại cùng thời điểm.

Chỉ số này phản ánh hiệu quả của việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế, ứng dụng công nghệ vào sản xuất và sự năng động của người dân địa phương trong việc tạo ra giá trị thặng dư.

3. Mô hình "Thôn thông minh" - Bước tiến công nghệ

Trong kỷ nguyên số, nông thôn không thể đứng ngoài cuộc. Tiêu chí thứ ba yêu cầu xã phải có ít nhất một mô hình thôn thông minh. Các tiêu chí cụ thể về thôn thông minh sẽ do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định để phù hợp với đặc thù từng vùng miền.

Thôn thông minh thường gắn liền với việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, sản xuất, an ninh và giao tiếp cộng đồng, giúp thu hẹp khoảng cách giữa thành thị và nông thôn.

4. Lĩnh vực nổi trội mang bản sắc địa phương

Mỗi vùng quê đều có những thế mạnh riêng. Tiêu chí cuối cùng yêu cầu xã phải đạt chuẩn theo ít nhất một trong các lĩnh vực nổi trội nhất mang giá trị đặc trưng của địa phương. Các lĩnh vực này có thể bao gồm:

• Sản xuất: Các mô hình liên kết chuỗi giá trị, sản phẩm OCOP tiêu biểu.
• Giáo dục: Chất lượng dạy và học vượt trội, cơ sở vật chất hiện đại.
• Văn hóa: Bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống gắn với đời sống mới.
• Du lịch, Cảnh quan môi trường, An ninh trật tự, Chuyển đổi số...

Việc lựa chọn lĩnh vực nổi trội giúp các địa phương không bị rập khuôn mà có thể phát huy tối đa lợi thế cạnh tranh và bản sắc riêng của mình.

Trích dẫn Điều 1 Quyết định 319/QĐ-TTg năm 2022:

"Xã nông thôn mới kiểu mẫu giai đoạn 2021 - 2025 là xã: 1. Đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao giai đoạn 2021 - 2025... 2. Thu nhập bình quân đầu người cao hơn từ 10% trở lên so với xã nông thôn mới nâng cao... 3. Có ít nhất một mô hình thôn thông minh... 4. Đạt tiêu chí xã nông thôn mới kiểu mẫu theo ít nhất một trong các lĩnh vực nổi trội nhất..."

Lời khuyên cho các địa phương

Để đạt được danh hiệu xã nông thôn mới kiểu mẫu, các địa phương cần chủ động rà soát các nguồn lực, tập trung vào việc nâng cao thu nhập thực tế cho người dân và đẩy mạnh chuyển đổi số. Việc xây dựng "thôn thông minh" không chỉ là lắp đặt thiết bị mà là thay đổi tư duy quản lý và sinh hoạt của cộng đồng dân cư.

Nếu quý độc giả cần tư vấn chi tiết hơn về các thủ tục công nhận hoặc các quy định liên quan đến xây dựng nông thôn mới, vui lòng liên hệ với đội ngũ chuyên gia pháp lý để được hỗ trợ kịp thời.