Trong bối cảnh toàn cầu hóa, vận tải đa phương thức đã trở thành mắt xích không thể thiếu trong chuỗi cung ứng hàng hóa. Không chỉ giúp tối ưu hóa chi phí, hình thức này còn đảm bảo tính linh hoạt và tốc độ giao hàng vượt trội. Vậy pháp luật Việt Nam quy định như thế nào về loại hình vận tải này?

1. Vận tải đa phương thức là gì? Những ví dụ điển hình

Theo quy định tại Điều 2 Nghị định 87/2009/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 144/2018/NĐ-CP), vận tải đa phương thức được hiểu là việc vận chuyển hàng hóa bằng ít nhất hai phương thức vận tải khác nhau trở lên trên cơ sở một hợp đồng vận tải đa phương thức.

Thực tế, chúng ta có thể dễ dàng bắt gặp các hình thức này qua các ví dụ sau:

• Kết hợp Đường bộ - Đường biển: Hàng hóa được đóng vào container, vận chuyển bằng xe đầu kéo từ kho ra cảng, sau đó được xếp lên tàu biển để xuất khẩu sang nước ngoài.
• Kết hợp Đường hàng không - Đường bộ: Các bưu kiện chuyển phát nhanh được máy bay chở đến sân bay quốc tế, sau đó xe tải hoặc xe máy sẽ đảm nhận khâu "cuối cùng" để giao tận tay người nhận.

2. Chứng từ vận tải đa phương thức và các dạng phổ biến

Khi tiếp nhận hàng hóa, người kinh doanh vận tải phải phát hành chứng từ vận tải đa phương thức. Đây là bằng chứng của hợp đồng, xác nhận việc nhận hàng và cam kết giao hàng đúng thỏa thuận.

Dựa trên Điều 12 Nghị định 87/2009/NĐ-CP, chứng từ này tồn tại dưới hai dạng chính:

• Dạng chuyển nhượng được: Có thể chuyển nhượng bằng cách ký hậu hoặc trao tay (theo lệnh, xuất trình).
• Dạng không chuyển nhượng được: Phát hành đích danh cho một người nhận hàng cụ thể.

3. Trách nhiệm của người kinh doanh vận tải

Người kinh doanh vận tải đa phương thức phải chịu trách nhiệm toàn bộ đối với hàng hóa từ lúc tiếp nhận đến khi giao trả. Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định các giới hạn bồi thường cụ thể để bảo vệ quyền lợi các bên.

Cụ thể, Điều 24 Nghị định 87/2009/NĐ-CP quy định mức giới hạn trách nhiệm:

"Mất mát hoặc hư hỏng hàng hóa tối đa tương đương 666,67 SDR/01 kiện hàng hoặc 2,00 SDR/1kg hàng hóa bị mất mát, hư hỏng (tùy theo mức nào cao hơn)."

4. Điều kiện kinh doanh vận tải đa phương thức quốc tế

Để được cấp phép kinh doanh quốc tế, doanh nghiệp cần đáp ứng các điều kiện khắt khe về tài chính và bảo hiểm theo Điều 5 Nghị định 87/2009/NĐ-CP (sửa đổi bởi khoản 2 Điều 1 Nghị định 144/2018/NĐ-CP):

• Duy trì tài sản tối thiểu tương đương 80.000 SDR hoặc có bảo lãnh tương đương.
• Có bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp vận tải đa phương thức.

Việc nắm vững các quy định pháp lý không chỉ giúp doanh nghiệp vận hành trơn tru mà còn hạn chế tối đa các rủi ro tranh chấp trong quá trình vận chuyển hàng hóa quốc tế và nội địa.