Việc xin Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân là thủ tục bắt buộc và quan trọng nhất khi thực hiện đăng ký kết hôn. Tuy nhiên, đối với những công dân Việt Nam từng có thời gian học tập, lao động hoặc định cư tại nước ngoài, thủ tục này thường gặp nhiều vướng mắc do khó khăn trong việc chứng minh tình trạng độc thân trong thời gian cư trú tại quốc gia sở tại. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết cách xử lý tình huống này theo đúng quy định pháp luật hiện hành.

Thủ tục xác nhận tình trạng hôn nhân cho người từng cư trú tại nước ngoài (ảnh minh họa)

1. Quy định chung về Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân

Theo quy định của pháp luật về hộ tịch, mọi trường hợp đăng ký kết hôn tại Việt Nam đều phải nộp bản chính Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân. Đây là căn cứ pháp lý để cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiểm tra điều kiện kết hôn, đảm bảo nguyên tắc một vợ một chồng.

Đối với trường hợp người yêu cầu đăng ký kết hôn đang trực tiếp công tác, học tập, lao động có thời hạn ở nước ngoài, thẩm quyền cấp giấy xác nhận thuộc về Cơ quan đại diện ngoại giao hoặc Cơ quan đại diện lãnh sự của Việt Nam tại nước đó. Nội dung này được quy định rõ tại khoản 2 Điều 10 Nghị định 123/2015/NĐ-CP:

"Trường hợp người yêu cầu xác nhận tình trạng hôn nhân đã từng đăng ký thường trú tại nhiều nơi khác nhau, thì người đó có trách nhiệm chứng minh tình trạng hôn nhân của mình. Trường hợp người đó không chứng minh được thì Ủy ban nhân dân cấp xã nơi đăng ký thường trú cho văn bản gửi Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người đó đã từng đăng ký thường trú để tiến hành kiểm tra, xác minh về tình trạng hôn nhân."

2. Giải pháp khi không chứng minh được tình trạng hôn nhân ở nước ngoài

Một tình huống thực tế rất phổ biến là công dân Việt Nam sau khi kết thúc thời gian cư trú ở nước ngoài đã trở về thường trú tại Việt Nam. Khi muốn kết hôn, họ cần xin Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân bao gồm cả quãng thời gian ở nước ngoài nhưng lại không còn giữ hoặc không thể xin được giấy tờ xác nhận từ cơ quan đại diện ngoại giao trước đó.

Mẫu Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân là giấy tờ không thể thiếu khi đăng ký kết hôn (ảnh minh họa)

Để tháo gỡ khó khăn này, Cục Hộ tịch, quốc tịch, chứng thực đã ban hành Công văn 1576/HTQTCT-HT ngày 23/11/2016. Theo đó, quy trình thực hiện như sau:

• Lập văn bản cam đoan: Người yêu cầu cấp giấy xác nhận phải lập một văn bản cam đoan về việc mình không có giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân trong thời gian cư trú ở nước ngoài.
• Nội dung cam đoan: Phải khẳng định rõ trong thời gian đó bản thân chưa kết hôn với ai hoặc đã ly hôn/vợ chồng đã chết (nếu có).
• Trách nhiệm pháp lý: Người cam đoan phải tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính xác thực của nội dung cam đoan và các hệ quả pháp lý phát sinh nếu cam đoan sai sự thật.

Trên cơ sở văn bản cam đoan này, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi công dân đang thường trú sẽ tiến hành kiểm tra hồ sơ và cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân mà không bắt buộc người dân phải quay lại nước ngoài hoặc liên hệ cơ quan đại diện để xin xác nhận.

3. Những lưu ý quan trọng khi thực hiện thủ tục

Mặc dù pháp luật đã tạo điều kiện bằng hình thức cam đoan, nhưng người dân cần lưu ý các điểm sau để hồ sơ được xử lý nhanh chóng:

1. Thẩm quyền: Nộp hồ sơ tại UBND cấp xã nơi bạn đang đăng ký thường trú tại Việt Nam.
2. Hồ sơ kèm theo: Ngoài văn bản cam đoan, bạn cần mang theo Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân và Sổ hộ khẩu để đối chiếu thông tin cư trú.
3. Thời hạn giải quyết: Thông thường là trong ngày làm việc. Nếu cần xác minh thêm, thời hạn không quá 03 ngày làm việc.

Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 123/2015/NĐ-CP và hướng dẫn tại Công văn 1576/HTQTCT-HT sẽ giúp bạn tiết kiệm rất nhiều thời gian và công sức khi chuẩn bị cho ngày trọng đại của mình.