Trong bối cảnh tình trạng thiếu thuốc và vật tư y tế cục bộ đôi khi vẫn xảy ra tại một số cơ sở y tế, Chính phủ đã ban hành Nghị định 188/2025/NĐ-CP với những quy định mang tính đột phá. Một trong những điểm đáng chú ý nhất là cơ chế thanh toán trực tiếp cho người bệnh khi họ phải tự bỏ tiền túi mua thuốc, thiết bị y tế thuộc phạm vi hưởng của Bảo hiểm y tế (BHYT).

Những loại thuốc và thiết bị y tế nào được phép tự mua?

Không phải mọi loại thuốc hay vật tư mua ngoài đều được hoàn tiền. Theo quy định tại Điều 58 Nghị định 188/2025/NĐ-CP, danh mục được thanh toán trực tiếp bao gồm:

• Thuốc: Phải thuộc Danh mục thuốc hiếm do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành.
• Thiết bị y tế: Phải là loại C hoặc D (trừ thiết bị chẩn đoán in vitro, thiết bị đặc thù cá nhân hoặc các loại được mua bán như hàng hóa thông thường theo quy định tại Nghị định 98/2021/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 07/2023/NĐ-CP và Nghị định 04/2025/NĐ-CP).

6 điều kiện "vàng" để được hoàn tiền từ quỹ BHYT

Để đảm bảo tính minh bạch và tránh trục lợi, Điều 59 Nghị định 188/2025/NĐ-CP đặt ra các điều kiện khắt khe mà người bệnh và cơ sở y tế phải tuân thủ đồng thời:

1. Cơ sở y tế không có sẵn: Tại thời điểm kê đơn, bệnh viện không có thuốc/thiết bị đó và không có phương án thay thế tương đương.
2. Không thể chuyển tuyến: Người bệnh không đủ điều kiện sức khỏe để chuyển viện, hoặc cơ sở đang cách ly y tế, hoặc đây đã là tuyến chuyên sâu cao nhất tại địa phương.
3. Không thể điều chuyển nội bộ: Không thể mượn hoặc điều chuyển thuốc/thiết bị từ các cơ sở y tế khác.
4. Đúng phạm vi chuyên môn: Việc chỉ định phải phù hợp với năng lực chuyên môn của bệnh viện.
5. Đã từng được BHYT thanh toán: Thuốc/thiết bị phải nằm trong danh mục hưởng BHYT và đã có tiền lệ được thanh toán tại bất kỳ cơ sở nào trên toàn quốc.
6. Phải có Phiếu xác nhận: Đây là chứng từ quan trọng nhất. Bệnh viện có trách nhiệm cấp Phiếu xác nhận tình trạng thiếu thuốc, thiết bị y tế (theo Mẫu số 11) cho người bệnh.

Mức thanh toán được tính toán như thế nào?

Nhiều người dân lo lắng liệu mua ngoài giá cao có được hoàn đủ hay không. Điều 60 Nghị định 188/2025/NĐ-CP quy định rõ nguyên tắc thanh toán của cơ quan Bảo hiểm xã hội:

"Đơn giá thuốc, thiết bị y tế làm căn cứ để xác định mức thanh toán không được vượt quá đơn giá thanh toán tại thời điểm gần nhất khi thực hiện thanh toán đối với trường hợp thuốc, thiết bị y tế đã trúng thầu tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh nơi người bệnh đã khám bệnh, chữa bệnh."

Trong trường hợp thuốc/thiết bị chưa từng trúng thầu tại bệnh viện đó, mức giá sẽ được tham chiếu theo thứ tự ưu tiên: Kết quả mua sắm tập trung quốc gia/đàm phán giá; kết quả mua sắm tập trung địa phương; hoặc kết quả đấu thầu thấp nhất của các bệnh viện công lập cùng cấp trên địa bàn hoặc toàn quốc.

Lời khuyên cho người bệnh

Quy định mới này là một bước tiến lớn bảo vệ quyền lợi người tham gia BHYT. Tuy nhiên, để quá trình thanh toán diễn ra thuận lợi, người bệnh cần lưu giữ cẩn thận hóa đơn mua hàng tại các cơ sở kinh doanh dược hoặc thiết bị y tế hợp pháp, đồng thời yêu cầu bệnh viện cấp đầy đủ Phiếu xác nhận thiếu thuốc theo đúng quy định. Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 188/2025/NĐ-CP sẽ giúp người dân tự bảo vệ quyền lợi tài chính chính đáng của mình khi đi khám chữa bệnh.