Từ ngày 01/7/2025, hệ thống an sinh xã hội tại Việt Nam sẽ có bước chuyển mình quan trọng khi Luật Bảo hiểm xã hội 2024 chính thức có hiệu lực. Một trong những điểm đáng chú ý nhất chính là việc mở rộng diện bao phủ, đưa nhiều nhóm đối tượng lao động mới vào danh sách tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc.

Mở rộng "lưới" an sinh: Những gương mặt mới xuất hiện

So với Luật Bảo hiểm xã hội 2014, quy định mới đã bổ sung thêm 05 nhóm đối tượng phải đóng BHXH bắt buộc. Đây là nỗ lực nhằm hướng tới mục tiêu BHXH toàn dân, đảm bảo mọi người lao động đều có điểm tựa khi về già hoặc gặp rủi ro về sức khỏe.

Cụ thể, theo quy định tại khoản 1 Điều 2 của luật mới, các đối tượng mới bao gồm:

• Chủ hộ kinh doanh: Những người có đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật.
• Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý hợp tác xã: Bao gồm cả những người không hưởng tiền lương.
• Người làm việc không trọn thời gian: Có mức tiền lương tháng bằng hoặc cao hơn mức lương tối thiểu đóng BHXH.
• Vợ hoặc chồng đi công tác nhiệm kỳ ở nước ngoài: Trong thời gian hưởng chế độ sinh hoạt phí.
• Dân quân thường trực: Theo quy định của Luật Dân quân tự vệ.

Chủ hộ kinh doanh là một trong những nhóm đối tượng mới nổi bật tham gia BHXH từ 2025 (ảnh minh họa)

Căn cứ pháp lý và những thay đổi trọng yếu

Việc xác định đối tượng tham gia được quy định chi tiết tại Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Dưới đây là trích dẫn nguyên văn quy định về đối tượng tham gia BHXH bắt buộc:

"1. Đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm: ... m) Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh; n) Người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước, người đại diện phần vốn của doanh nghiệp tại công ty mẹ và con, người quản lý điều hành hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã hưởng tiền lương và không hưởng tiền lương..."

Bên cạnh việc bổ sung đối tượng, Luật mới cũng điều chỉnh định nghĩa về hợp đồng lao động. Giờ đây, người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên (thay vì 03 tháng như trước đây) đều thuộc diện tham gia bắt buộc, kể cả trường hợp hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên.

Lời khuyên cho người lao động và người sử dụng lao động

Việc tham gia BHXH không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là quyền lợi sát sườn. Đối với các chủ hộ kinh doanh hay người quản lý không hưởng lương, việc đóng BHXH sẽ giúp họ có cơ hội hưởng lương hưu và các chế độ tử tuất, ốm đau, thai sản trong tương lai. Các đơn vị sử dụng lao động cần rà soát lại danh sách nhân viên, đặc biệt là nhóm làm việc bán thời gian, để thực hiện đăng ký và đóng nộp đúng quy định, tránh các rủi ro pháp lý về sau.

Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp quý độc giả nắm bắt kịp thời các thay đổi quan trọng của chính sách bảo hiểm xã hội trong giai đoạn tới.