Bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động xây dựng là một trong những công cụ pháp lý quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi của chủ đầu tư, nhà thầu và bên thứ ba trước những rủi ro không lường trước trong quá trình thi công. Từ ngày 01/7/2026, Nghị định 220/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành, mang đến những sửa đổi, bổ sung mang tính bước ngoặt đối với Nghị định 67/2023/NĐ-CP. Sự thay đổi này không chỉ định hình lại danh mục các công trình bắt buộc phải mua bảo hiểm mà còn siết chặt trách nhiệm của các bên liên quan.

1. Nhóm công trình xây dựng bắt buộc phải mua bảo hiểm từ ngày 01/7/2026

Căn cứ quy định tại Điều 1 Nghị định 220/2026/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung Điều 32 Nghị định 67/2023/NĐ-CP), chủ đầu tư có trách nhiệm mua bảo hiểm bắt buộc công trình trong thời gian xây dựng đối với các công trình sau:

• Công trình có ảnh hưởng lớn đến an toàn, lợi ích cộng đồng: Đây là những công trình quy mô lớn hoặc có tính chất đặc thù mà khi xảy ra sự cố có thể gây thảm họa cho con người và tài sản xung quanh, được xác định cụ thể theo quy định của pháp luật về xây dựng.
• Công trình xây dựng có nguy cơ tác động xấu đến môi trường ở mức độ cao: Hoặc các công trình có nguy cơ tác động xấu đến môi trường theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường (đối chiếu với Luật Bảo vệ môi trường 2020).
• Công trình quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp: Những công trình đòi hỏi công nghệ thi công tiên tiến, biện pháp kỹ thuật nghiêm ngặt và có độ rủi ro cao trong quá trình xây dựng theo quy định của pháp luật về xây dựng.

Sự điều chỉnh này giúp đồng bộ hóa hệ thống pháp luật khi viện dẫn trực tiếp đến các quy định chuyên ngành về xây dựng và bảo vệ môi trường hiện hành, thay vì liệt kê cứng nhắc các phụ lục dễ bị lạc hậu theo thời gian.

Các công trình xây dựng quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp bắt buộc phải mua bảo hiểm trong thời gian thi công (ảnh minh họa)

2. Điểm khác biệt cốt lõi so với quy định cũ tại Nghị định 67/2023/NĐ-CP

Trước đây, Điều 32 Nghị định 67/2023/NĐ-CP quy định đối tượng mua bảo hiểm dựa trên việc đối chiếu cụ thể với các phụ lục của Nghị định 15/2021/NĐ-CP và Nghị định 08/2022/NĐ-CP. Tuy nhiên, thực tiễn phát triển nhanh chóng của ngành xây dựng đòi hỏi một cơ chế linh hoạt hơn.

Quy định mới tại Nghị định 220/2026/NĐ-CP đã loại bỏ việc viện dẫn đến các phụ lục cụ thể của các nghị định cũ, thay vào đó là viện dẫn chung đến "quy định của pháp luật về xây dựng" và "quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường". Điều này giúp quy định về bảo hiểm bắt buộc luôn tự động cập nhật và tương thích khi các luật chuyên ngành như Luật Xây dựng 2025 có sự thay đổi về phân cấp, phân loại công trình.

3. Quy định mới về số tiền bảo hiểm tối thiểu và trách nhiệm cập nhật thông tin

Theo quy định tại Điều 2 Nghị định 220/2026/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung Điều 33 Nghị định 67/2023/NĐ-CP), số tiền bảo hiểm tối thiểu đối với bảo hiểm bắt buộc công trình trong thời gian xây dựng được xác định như sau:

"Số tiền bảo hiểm tối thiểu đối với bảo hiểm bắt buộc công trình trong thời gian xây dựng là giá trị đầy đủ của công trình khi hoàn thành, bao gồm toàn bộ vật liệu, chi phí nhân công, thiết bị lắp đặt vào công trình, cước phí vận chuyển, các loại thuế, phí khác và các hạng mục khác do chủ đầu tư cung cấp. Số tiền bảo hiểm tối thiểu đối với công trình trong thời gian xây dựng không được thấp hơn tổng giá trị hợp đồng xây dựng, kể cả giá trị điều chỉnh, bổ sung (nếu có)."

Điểm mới quan trọng cần lưu ý: Trong trường hợp có thay đổi về số tiền bảo hiểm tối thiểu do điều chỉnh giá trị công trình xây dựng (ví dụ phát sinh hạng mục, trượt giá vật tư), bên mua bảo hiểm phải có trách nhiệm thông tin cho doanh nghiệp bảo hiểm trong vòng 05 ngày làm việc kể từ ngày điều chỉnh giá trị công trình xây dựng hoặc theo thỏa thuận tại Hợp đồng bảo hiểm. Quy định này nhằm đảm bảo quyền lợi bồi thường thực tế cho chủ đầu tư khi xảy ra sự cố, tránh tình trạng công trình bị "dưới bảo hiểm" do không cập nhật giá trị phát sinh.

4. Trách nhiệm của chủ đầu tư và quyền giao nhà thầu mua bảo hiểm

Căn cứ Điều 5 Nghị định 220/2026/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung Điều 38 Nghị định 67/2023/NĐ-CP), trách nhiệm mua bảo hiểm được phân định rõ ràng:

1. Chủ đầu tư là chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng trong việc mua bảo hiểm bắt buộc công trình.
2. Chủ đầu tư có quyền giao nhà thầu mua bảo hiểm bắt buộc công trình. Tuy nhiên, việc giao này không làm thay đổi trách nhiệm pháp lý của chủ đầu tư. Chủ đầu tư vẫn phải có trách nhiệm theo dõi, giám sát việc thực hiện mua bảo hiểm của nhà thầu.
3. Trường hợp mua bảo hiểm theo từng hạng mục, chủ đầu tư phải đảm bảo số tiền bảo hiểm của từng hạng mục không thấp hơn giá trị đầy đủ của hạng mục đó khi hoàn thành, và tổng số tiền bảo hiểm không thấp hơn số tiền bảo hiểm tối thiểu quy định tại Điều 33.
4. Đối với công trình có nhiều hạng mục, chủ đầu tư bắt buộc phải cung cấp thông tin chi tiết về giá trị từng hạng mục để làm căn cứ tính phí bảo hiểm chính xác theo quy định tại Phụ lục III kèm theo Nghị định này.

5. Khuyến nghị thiết thực dành cho các chủ đầu tư và nhà thầu

Với việc áp dụng các quy định mới từ ngày 01/7/2026, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cần chủ động thực hiện các bước sau để đảm bảo tuân thủ pháp luật và tối ưu hóa quản trị rủi ro:

• Rà soát phân cấp công trình: Chủ động đối chiếu quy mô, tính chất kỹ thuật và mức độ tác động môi trường của dự án theo quy định mới nhất để xác định nghĩa vụ mua bảo hiểm bắt buộc.
• Chặt chẽ trong hợp đồng giao thầu: Nếu giao nhà thầu mua bảo hiểm, chủ đầu tư cần đưa các điều khoản phạt vi phạm rõ ràng và yêu cầu nhà thầu cung cấp chứng nhận bảo hiểm trước khi khởi công.
• Thiết lập quy trình báo cáo 05 ngày: Xây dựng quy trình nội bộ để đảm bảo khi có quyết định phê duyệt điều chỉnh tổng mức đầu tư hoặc giá trị dự toán hạng mục, thông tin phải được gửi tới doanh nghiệp bảo hiểm trong vòng 05 ngày làm việc.

Việc tuân thủ nghiêm túc quy định về bảo hiểm bắt buộc công trình không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là tấm lá chắn vững chắc bảo vệ dòng vốn đầu tư trước những biến cố bất ngờ trên công trường.

Nghị định 220/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026.