Vừa qua, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Dân quân tự vệ 2019 với nhiều điểm mới mang tính đột phá. Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm lớn từ dư luận là việc mở rộng các trường hợp được thôi thực hiện nghĩa vụ tham gia Dân quân tự vệ trước thời hạn. So với quy định cũ tại Luật dân quân tự vệ năm 2009, những thay đổi này không chỉ đảm bảo quyền lợi cho người dân mà còn phù hợp với thực tiễn đời sống, công tác và học tập.

Mở rộng danh sách các trường hợp được thôi nghĩa vụ trước hạn

Theo quy định tại Điều 12 Luật Dân quân tự vệ 2019, danh sách các trường hợp được xem xét thôi thực hiện nghĩa vụ trước thời hạn đã được bổ sung đáng kể. Cụ thể, khoản 1 Điều 12 quy định như sau:

"1. Thôi thực hiện nghĩa vụ tham gia Dân quân tự vệ trước thời hạn trong trường hợp sau đây:

a) Dân quân tự vệ nữ mang thai hoặc nuôi con dưới 36 tháng tuổi, Dân quân tự vệ nam một mình nuôi con dưới 36 tháng tuổi;

b) Không đủ sức khỏe thực hiện nhiệm vụ của Dân quân tự vệ;

c) Hoàn cảnh gia đình khó khăn đột xuất không có điều kiện tiếp tục thực hiện nghĩa vụ tham gia Dân quân tự vệ được Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi không có đơn vị hành chính cấp xã, người đứng đầu cơ quan, tổ chức xác nhận;

d) Có lệnh gọi nhập ngũ hoặc lệnh gọi thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân; có quyết định tuyển dụng vào công chức, viên chức, công nhân quốc phòng, công nhân công an;

đ) Có giấy báo và vào học ở cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trường của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; người có giấy báo và đi lao động, học tập, làm việc ở nước ngoài."

Trúng tuyển công chức, viên chức: Quyền lợi mới cho người tham gia

Điểm đáng chú ý nhất chính là việc bổ sung trường hợp có quyết định tuyển dụng vào công chức, viên chức. Trước đây, theo quy định cũ, những người đang thực hiện nghĩa vụ dân quân tự vệ nếu trúng tuyển vào các cơ quan nhà nước thường gặp khó khăn trong việc sắp xếp thời gian giữa công việc mới và nghĩa vụ quân sự tại địa phương. Với quy định mới này, ngay khi có quyết định tuyển dụng chính thức, cá nhân có thể làm đơn xin thôi thực hiện nghĩa vụ trước thời hạn để tập trung cho công tác chuyên môn.

Bên cạnh đó, các đối tượng là sinh viên, học sinh cũng được tạo điều kiện tối đa. Chỉ cần có giấy báo nhập học tại các cơ sở giáo dục đại học, nghề nghiệp hoặc các trường của cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, người tham gia Dân quân tự vệ sẽ được xem xét cho thôi nghĩa vụ để đảm bảo con đường học tập không bị gián đoạn.

Thủ tục và thẩm quyền quyết định

Để được thôi thực hiện nghĩa vụ trước thời hạn, người tham gia cần chuẩn bị các giấy tờ chứng minh thuộc một trong các trường hợp nêu trên (ví dụ: Quyết định tuyển dụng, Giấy báo nhập học, Giấy xác nhận của cơ sở y tế...).

Về thẩm quyền, khoản 3 Điều 12 nêu rõ: Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện (nơi không có đơn vị hành chính cấp xã) hoặc người đứng đầu cơ quan, tổ chức sẽ là người có thẩm quyền ra quyết định thôi thực hiện nghĩa vụ tham gia Dân quân tự vệ trước thời hạn.

Quy định này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2020. Việc nắm vững các quy định mới này sẽ giúp công dân chủ động hơn trong việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình đối với đất nước, đồng thời đảm bảo sự phát triển cá nhân trong sự nghiệp và học tập.