Trong khuôn khổ xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật về an toàn giao thông, Dự thảo Luật Giao thông đường bộ 2008 (sửa đổi) lần thứ 3 đã đưa ra những đề xuất mang tính đột phá nhằm bảo vệ đối tượng yếu thế nhất khi tham gia giao thông: Trẻ em. Một trong những nội dung gây tranh luận sôi nổi nhất chính là quy định về việc sử dụng ghế chuyên dụng cho trẻ em trên xe ô tô.

Đảm bảo an toàn cho trẻ em trên xe ô tô là ưu tiên hàng đầu trong các dự thảo luật mới (ảnh minh họa)

Hai phương án đề xuất trong Dự thảo Luật Giao thông đường bộ

Tại khoản 2 Điều 10 của dự thảo quy định về quy tắc chung, Bộ Giao thông Vận tải đã đưa ra hai phương án để lấy ý kiến rộng rãi từ dư luận và các chuyên gia:

• Phương án 1: Bắt buộc trẻ em dưới 12 tuổi hoặc có chiều cao dưới 1,3m hoặc cân nặng dưới 30kg phải được chở trên xe ô tô bằng ghế chuyên dụng (thiết bị an toàn cho trẻ em).
• Phương án 2: Giữ nguyên như quy định hiện hành, không bắt buộc sử dụng ghế chuyên dụng mà chỉ yêu cầu thắt dây đai an toàn tại những vị trí có trang bị dây đai.

Việc đưa ra hai phương án cho thấy sự thận trọng của cơ quan soạn thảo trước một quy định có tác động trực tiếp đến thói quen và chi phí của hàng triệu gia đình sở hữu xe hơi tại Việt Nam.

Ghế chuyên dụng cho trẻ em: Hiểu sao cho đúng?

Theo định nghĩa kỹ thuật, ghế chuyên dụng (Child Restraint System - CRS) không đơn thuần chỉ là một chiếc ghế đặt thêm vào xe. Đây là một hệ thống bảo vệ phức tạp bao gồm dây đai, khóa an toàn, thiết bị điều chỉnh và các phụ kiện giảm chấn. Mục tiêu cốt lõi của thiết bị này là hạn chế tối đa sự di chuyển của cơ thể trẻ, giảm nguy cơ va đập vào các bộ phận cứng của xe hoặc bị văng ra ngoài khi xảy ra va chạm hoặc phanh gấp.

Cấu tạo của một chiếc ghế an toàn tiêu chuẩn giúp bảo vệ tối đa vùng đầu và cổ của trẻ (ảnh minh họa)

Hiện nay, các tiêu chuẩn quốc tế, điển hình là UN/ECE R44/04 của Châu Âu, phân loại ghế an toàn dựa trên cân nặng của trẻ để đảm bảo tính tương thích tối ưu:

• Nhóm 0: Dành cho trẻ sơ sinh đến dưới 10kg.
• Nhóm 0+: Dành cho trẻ dưới 13kg.
• Nhóm 1: Dành cho trẻ từ 9kg đến 18kg.
• Nhóm 2: Dành cho trẻ từ 15kg đến 25kg.
• Nhóm 3: Dành cho trẻ từ 22kg đến 36kg.

Tại sao không bắt buộc tất cả trẻ dưới 12 tuổi?

Nhiều người lo ngại rằng nếu quy định cứng nhắc theo độ tuổi sẽ gây khó khăn cho thực tế. Tuy nhiên, đối chiếu với Phương án 1, chúng ta thấy một sự linh hoạt đáng kể. Quy định không chỉ dựa vào tuổi (dưới 12 tuổi) mà còn căn cứ vào chiều cao (dưới 1,3m) và cân nặng (dưới 30kg).

Điều này là hoàn toàn khoa học bởi dây an toàn tiêu chuẩn trên ô tô được thiết kế cho người trưởng thành (thường là người cao từ 1,45m trở lên). Nếu trẻ em quá nhỏ ngồi trực tiếp trên ghế xe, dây an toàn có thể vắt qua cổ thay vì qua vai, gây nguy hiểm nghiêm trọng nếu có va chạm xảy ra. Do đó, ghế chuyên dụng hoặc đệm nâng là giải pháp bắt buộc để đưa cơ thể trẻ lên vị trí an toàn so với dây đai của xe.

"Việc sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em có thể giảm tới 70% nguy cơ tử vong cho trẻ sơ sinh và từ 54% đến 80% đối với trẻ nhỏ trong các vụ tai nạn giao thông." - Theo khuyến cáo từ các tổ chức an toàn đường bộ quốc tế.

Góc nhìn từ thực tiễn Việt Nam năm 2020

Dù lợi ích là không thể phủ nhận, nhưng việc áp dụng bắt buộc ngay lập tức vẫn gặp phải những rào cản về hạ tầng và kinh tế. Nhiều dòng xe cũ tại Việt Nam chưa trang bị hệ thống móc khóa ISOFIX tiêu chuẩn, khiến việc lắp đặt ghế trẻ em trở nên khó khăn và kém an toàn hơn. Bên cạnh đó, chi phí cho một chiếc ghế đạt chuẩn cũng là một khoản đầu tư đáng kể đối với nhiều gia đình.

Dự thảo Luật dự kiến sẽ được trình Quốc hội khóa XIV xem xét tại kỳ họp thứ 11. Đây là cơ hội để người dân đóng góp ý kiến, giúp các nhà làm luật tìm ra điểm cân bằng giữa việc nâng cao tiêu chuẩn an toàn và tính khả thi trong đời sống xã hội.

Bên cạnh quy định về ghế trẻ em, dự thảo lần này còn gây chú ý với đề xuất phân hạng lại giấy phép lái xe, bao gồm cả hạng A0 cho xe dưới 50cc, hứa hẹn sẽ tạo ra những thay đổi lớn trong bức tranh giao thông đường bộ tại Việt Nam trong thời gian tới.