Trong những ngày gần đây, thông tin về việc bỏ Sổ hộ khẩu từ ngày 01/7/2021 đang lan truyền mạnh mẽ, gây ra không ít sự quan tâm và cả những hiểu lầm trong dư luận. Để giúp quý độc giả có cái nhìn chính xác nhất dưới góc độ pháp lý, chúng tôi xin phân tích chi tiết lộ trình chuyển đổi từ quản lý bằng sổ giấy sang công nghệ số theo quy định mới nhất.

1. Từ 01/7/2021: Dừng cấp mới, cấp lại Sổ hộ khẩu giấy

Theo quy định tại Luật Cư trú 2020 (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2021), phương thức quản lý cư trú của công dân sẽ có sự thay đổi mang tính bước ngoặt. Cụ thể, tại khoản 3 Điều 38 Luật Cư trú 2020 đã nêu rõ:

“Khi công dân thực hiện các thủ tục đăng ký cư trú dẫn đến thay đổi thông tin trong sổ hộ khẩu, sổ tạm trú thì cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm thu hồi Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú đã cấp, thực hiện điều chỉnh, cập nhật thông tin trong Cơ sở dữ liệu về cư trú theo quy định của Luật này và không cấp mới, cấp lại Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú”

Như vậy, cần hiểu đúng rằng:

• Không cấp mới: Nếu bạn đi đăng ký thường trú lần đầu hoặc tách hộ từ sau ngày 01/7/2021, bạn sẽ không được cấp cuốn sổ hồng quen thuộc nữa. Thay vào đó, thông tin của bạn sẽ được cập nhật trực tiếp vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
• Không cấp lại: Trong trường hợp sổ hộ khẩu cũ bị mất, rách hoặc hư hỏng, cơ quan công an cũng sẽ không cấp lại bản giấy mà thực hiện xác nhận thông tin trên hệ thống điện tử.
• Thu hồi khi có thay đổi: Chỉ khi bạn thực hiện các thủ tục làm thay đổi thông tin trong sổ (như thay đổi chủ hộ, điều chỉnh nhân khẩu...), cơ quan chức năng mới thu hồi cuốn sổ giấy đó.

Đối với những cuốn Sổ hộ khẩu đã được cấp và không có thay đổi thông tin, chúng vẫn tiếp tục có giá trị sử dụng như một loại giấy tờ, tài liệu xác nhận về cư trú cho đến hết ngày 31/12/2022.

2. Thời điểm nào Sổ hộ khẩu giấy chính thức bị "khai tử"?

Cũng theo lộ trình được quy định tại Luật Cư trú 2020, mốc thời gian quan trọng nhất mà người dân cần ghi nhớ là ngày 01/01/2023. Đây mới là thời điểm Sổ hộ khẩu giấy chính thức hết giá trị sử dụng hoàn toàn.

Việc thay đổi này không đồng nghĩa với việc bỏ quản lý hộ khẩu. Thực chất, đây là sự thay đổi về phương thức quản lý: Từ quản lý bằng thủ công, giấy tờ sang quản lý bằng công nghệ thông tin hiện đại thông qua mã số định danh cá nhân. Điều này giúp giảm bớt các thủ tục hành chính rườm rà, giúp người dân không còn phải mang theo quá nhiều giấy tờ khi thực hiện các giao dịch dân sự.

3. Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Trong giai đoạn chuyển tiếp này (từ nay đến hết năm 2022), người dân cần lưu ý một số điểm sau để đảm bảo quyền lợi:

• Giữ gìn Sổ hộ khẩu hiện có: Nếu chưa có thay đổi thông tin, hãy tiếp tục bảo quản cuốn sổ này vì nó vẫn là căn cứ quan trọng để thực hiện các thủ tục như đăng ký kết hôn, giao dịch bất động sản, nhập học cho con...
• Cập nhật thông tin định danh: Hãy đảm bảo thông tin của mình trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư là chính xác và đầy đủ. Việc sở hữu Căn cước công dân gắn chíp sẽ là chìa khóa quan trọng để thay thế Sổ hộ khẩu trong tương lai gần.
• Cảnh giác với tin đồn: Luôn kiểm chứng thông tin từ các nguồn chính thống hoặc tham khảo ý kiến từ các chuyên gia pháp luật để tránh những sai sót không đáng có trong quá trình làm thủ tục hành chính.

Tóm lại, ngày 01/7/2021 chỉ là điểm khởi đầu cho quá trình chuyển đổi số trong quản lý cư trú, không phải là ngày xóa bỏ hoàn toàn Sổ hộ khẩu giấy. Hy vọng bài viết này đã giúp quý độc giả hiểu rõ hơn về các quy định mới của Luật Cư trú 2020.