Trong bối cảnh những tháng cuối năm 2019 đang đến gần, áp lực về việc hoàn thành kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công đang trở nên gay gắt hơn bao giờ hết. Theo báo cáo từ Bộ Tài chính, tính đến hết tháng 7/2019, tỷ lệ giải ngân cả nước mới chỉ đạt khoảng 31,3% kế hoạch Quốc hội giao, thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ năm 2018. Trước thực trạng này, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Công điện 1042/CĐ-TTg với những chỉ đạo quyết liệt nhằm xoay chuyển tình thế.

Xử lý kỷ luật nghiêm cán bộ 'ngâm' hồ sơ, gây khó dễ

Điểm đáng chú ý nhất trong chỉ đạo lần này của người đứng đầu Chính phủ chính là việc gắn trách nhiệm cá nhân vào kết quả giải ngân. Thủ tướng yêu cầu các Bộ, cơ quan Trung ương và địa phương phải thực hiện kiểm điểm rõ trách nhiệm, xử lý kỷ luật nghiêm minh đối với các tổ chức, cá nhân có hành vi cố tình vi phạm, gây khó khăn, cản trở hoặc làm chậm trễ tiến độ triển khai và giải ngân vốn đầu tư công.

Việc thực hiện đầu tư công tại thời điểm này vẫn đang tuân thủ các quy định chặt chẽ của Luật Đầu tư công 2014. Tuy nhiên, sự trì trệ trong khâu thủ tục hành chính và giải phóng mặt bằng đang là 'nút thắt' lớn. Thủ tướng nhấn mạnh, không thể để tình trạng 'vốn chờ dự án' hay cán bộ đùn đẩy trách nhiệm làm ảnh hưởng đến động lực tăng trưởng kinh tế của cả nước.

Mạnh tay với nhà thầu vi phạm và công khai danh tính đơn vị chậm trễ

Không chỉ dừng lại ở việc chấn chỉnh bộ máy công quyền, Công điện 1042/CĐ-TTg còn yêu cầu xử lý nghiêm các nhà thầu vi phạm tiến độ và chất lượng công trình. Các chủ đầu tư được giao quyền chủ động trong việc xem xét chấm dứt hợp đồng hoặc phạt vi phạm theo đúng các điều khoản đã ký kết nếu nhà thầu không đáp ứng yêu cầu.

Bên cạnh đó, một giải pháp mang tính minh bạch hóa cũng được đưa ra: Công khai tình hình thực hiện và tỷ lệ giải ngân của từng Bộ, ngành, địa phương trên các phương tiện thông tin đại chúng. Đây được xem là hình thức 'phê bình công khai' để tạo áp lực dư luận, buộc các đơn vị đứng đầu bảng về chậm giải ngân phải có giải pháp khắc phục tức thì.

Điều chuyển vốn từ dự án 'rùa' sang dự án hiệu quả

Thủ tướng giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo trước ngày 10/10/2019 để thực hiện điều chuyển kế hoạch vốn. Cụ thể:

• Rà soát các dự án không có khả năng giải ngân hoặc giải ngân quá chậm để cắt giảm vốn.
• Bổ sung nguồn vốn này cho các dự án có tiến độ tốt, có khả năng hấp thụ vốn cao và đang thiếu vốn để hoàn thành sớm công trình.

Đáng chú ý, Quốc hội vừa thông qua Luật Đầu tư công 2019 vào tháng 6 vừa qua với nhiều cải cách mạnh mẽ về thủ tục. Dù đến ngày 01/01/2020 mới chính thức có hiệu lực, nhưng tinh thần đổi mới, phân cấp phân quyền và nâng cao trách nhiệm giải trình đã được Chính phủ quán triệt ngay trong công tác điều hành năm 2019.

Trích dẫn chỉ đạo tại Điều 1 Công điện 1042/CĐ-TTg: "Kiểm điểm rõ trách nhiệm, xử lý kỷ luật nghiêm minh đối với các tổ chức, cá nhân cố tình vi phạm, gây khó khăn, cản trở, làm chậm trễ dự án..."

Việc đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công không chỉ là câu chuyện về con số tài chính, mà còn là thước đo năng lực điều hành của người đứng đầu các cấp. Với sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ, kỳ vọng những nút thắt sẽ sớm được tháo gỡ, đưa nguồn lực quan trọng này vào phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.