Trong những ngày tháng 09/2021, khi làn sóng dịch COVID-19 lần thứ tư vẫn đang gây ra những xáo trộn mạnh mẽ đến mọi mặt đời sống, ngành giáo dục Việt Nam phải đối mặt với một thử thách chưa từng có tiền lệ: triển khai năm học mới trong điều kiện giãn cách xã hội. Để đảm bảo phương châm "tạm dừng đến trường, không dừng học tập", ngày 20/09/2021, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện 1190/CĐ-TTg.

Bối cảnh cấp bách của năm học 2021-2022

Việc chuyển đổi sang hình thức học trực tuyến là giải pháp bắt buộc nhưng cũng bộc lộ rõ rệt khoảng cách về điều kiện tiếp cận giáo dục giữa các vùng miền và tầng lớp dân cư. Nhiều học sinh tại các vùng sâu, vùng xa hoặc gia đình có hoàn cảnh khó khăn không có máy tính, điện thoại thông minh hay kết nối Internet ổn định để tham gia lớp học. Nhận diện rõ nguy cơ này, Thủ tướng đã đưa ra những chỉ đạo hỏa tốc nhằm huy động mọi nguồn lực xã hội.

Rà soát tổng lực danh sách học sinh, sinh viên khó khăn

Tại Công điện 1190/CĐ-TTg, người đứng đầu Chính phủ yêu cầu Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phải khẩn trương rà soát, lập danh sách chi tiết học sinh, sinh viên có hoàn cảnh gia đình khó khăn. Mục tiêu cốt lõi là xây dựng phương án hỗ trợ máy tính, thiết bị phục vụ học tập trực tuyến kịp thời, không để tình trạng học sinh vì thiếu thiết bị mà phải bỏ lỡ việc học.

Việc rà soát này không chỉ dừng lại ở con số mà phải đi sâu vào thực tế từng hộ gia đình, đặc biệt là tại các khu vực vùng chịu ảnh hưởng nặng nề bởi dịch bệnh. Đây là hành động nhân văn, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với thế hệ tương lai trong giai đoạn khó khăn nhất.

Đẩy mạnh dạy học qua truyền hình, ưu tiên lớp 1 và lớp 2

Nhận thấy những hạn chế của việc học trực tuyến thuần túy đối với học sinh nhỏ tuổi, Thủ tướng chỉ đạo các nhà trường cần chủ động xây dựng bài giảng để phát sóng trên các kênh truyền hình địa phương. Đặc biệt, ưu tiên hàng đầu được dành cho khối lớp 1 và lớp 2 - những đối tượng cần sự tương tác và hướng dẫn trực quan nhất để hình thành kỹ năng học tập cơ bản.

Các địa phương có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam và Thông tấn xã Việt Nam để có phương án tiếp sóng, phát lại các bài giảng. Quy định nêu rõ: "Một môn học, lớp học phải có ít nhất 02 khung giờ trong một ngày phát sóng bài giảng truyền hình" để đảm bảo học sinh có thể linh hoạt theo dõi phù hợp với điều kiện gia đình.

Huy động nguồn lực từ các doanh nghiệp viễn thông và ICT

Để giải quyết bài toán hạ tầng, Thủ tướng giao Bộ Thông tin và Truyền thông chỉ đạo các doanh nghiệp viễn thông, doanh nghiệp Công nghiệp ICT triển khai mạnh mẽ các chương trình hỗ trợ. Cụ thể:

• Tổ chức chương trình hỗ trợ máy tính và thiết bị học tập trực tuyến cho học sinh nghèo (Chương trình "Sóng và máy tính cho em").
• Hỗ trợ giá cước viễn thông, miễn giảm phí Internet cho học sinh, sinh viên tại các vùng khó khăn.
• Đảm bảo đường truyền ổn định, phủ sóng rộng khắp để việc học không bị gián đoạn do lỗi kỹ thuật.

Phương án đặc cách và điều chỉnh kế hoạch năm học linh hoạt

Đối với các địa phương đang phải thực hiện giãn cách xã hội dài ngày, Thủ tướng yêu cầu cần chủ động điều chỉnh kế hoạch năm học một cách linh hoạt. Trong trường hợp cần thiết, các tỉnh có thể tính đến phương án đặc cách kết thúc năm học, xét tốt nghiệp hoặc tuyển sinh cuối cấp để đảm bảo quyền lợi và an toàn tuyệt đối cho học sinh.

"Các địa phương phải giãn cách xã hội dài ngày cần chủ động điều chỉnh kế hoạch năm học và có phương án đặc cách kết thúc năm học, thi cuối cấp, tuyển sinh nếu cần thiết."

Đây là những quyết sách kịp thời, tháo gỡ nút thắt cho ngành giáo dục trong một năm học đầy biến động. Việc thực hiện nghiêm túc Công điện 1190/CĐ-TTg không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là trách nhiệm với tương lai đất nước, đảm bảo mọi trẻ em đều có cơ hội học tập công bằng.