Bối cảnh ra đời của Thông tư 09/2026/TT-BNNMT

Trong nỗ lực hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường nhằm thích ứng với các yêu cầu mới của thực tiễn sản xuất và cam kết quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Thông tư 09/2026/TT-BNNMT. Đây là văn bản quan trọng sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 02/2022/TT-BTNMT hướng dẫn thi hành Luật Bảo vệ môi trường 2020.

Với hiệu lực thi hành kể từ ngày 29/01/2026, Thông tư này không chỉ cập nhật các căn cứ pháp lý mới mà còn trực tiếp điều chỉnh nhiều quy trình kỹ thuật, thủ tục hành chính mà doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý để đảm bảo tính tuân thủ.

6 điểm mới nổi bật doanh nghiệp không thể bỏ qua

1. Mở rộng phạm vi điều chỉnh và cập nhật căn cứ pháp lý

Thông tư 09/2026/TT-BNNMT đã thực hiện việc rà soát và cập nhật lại toàn bộ hệ thống dẫn chiếu pháp luật. Điều này giúp loại bỏ các văn bản đã hết hiệu lực, đảm bảo tính thống nhất với các Nghị định mới nhất về phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước lĩnh vực môi trường.

2. Siết chặt quy định bảo vệ nước dưới đất

Tại Điều 2 của Thông tư mới, các quy định về bảo vệ môi trường nước dưới đất đã được sửa đổi theo hướng chi tiết hơn. Đặc biệt là các yêu cầu về quan trắc, giám sát chất lượng nước trong hoạt động khai thác. Doanh nghiệp cần chú trọng vào việc thiết lập hệ thống giám sát tự động hoặc định kỳ theo tiêu chuẩn kỹ thuật mới để tránh các rủi ro pháp lý.

3. Thay đổi trong tổ chức thẩm định phục hồi môi trường

Quy định tại Điều 13 về Hội đồng thẩm định phương án cải tạo, phục hồi môi trường đã được thu hẹp phạm vi điều chỉnh nhưng lại làm rõ hơn về thành phần và trách nhiệm của từng thành viên. Việc bổ sung quy định cụ thể về cách thức tham gia phiên họp giúp quy trình thẩm định trở nên minh bạch và nhanh chóng hơn.

4. Bổ sung quy trình cấp Giấy phép môi trường (Điều 18b)

Đây là một trong những điểm mới quan trọng nhất. Thông tư đã bổ sung riêng Điều 18b quy định chi tiết về hồ sơ, trình tự và thủ tục cấp Giấy phép môi trường. Việc cụ thể hóa quy trình này giúp doanh nghiệp dễ dàng hình dung các bước thực hiện, từ khâu chuẩn bị hồ sơ đến khi nhận kết quả, giảm thiểu thời gian chờ đợi do sai sót thủ tục.

5. Quy định mới về điều chỉnh, cấp lại Giấy phép môi trường (Điều 18c)

Song song với việc cấp mới, Điều 18c cũng được bổ sung để hướng dẫn các trường hợp cần điều chỉnh hoặc cấp lại Giấy phép môi trường. Điều này đặc biệt hữu ích cho các doanh nghiệp có sự thay đổi về quy mô sản xuất, công nghệ hoặc chủ sở hữu trong quá trình hoạt động.

6. Cập nhật quy trình quản lý chất thải

Khoản 1 Điều 35 đã được sửa đổi nhằm hoàn thiện quy trình khai báo, phân loại và thu gom chất thải. Các tiêu chuẩn về lưu giữ chất thải nguy hại cũng được dẫn chiếu đến các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia mới nhất, yêu cầu doanh nghiệp phải nâng cấp hạ tầng kho bãi tương ứng.

Lời khuyên cho doanh nghiệp trước thời điểm 29/01/2026

Để chuẩn bị tốt nhất cho việc áp dụng Thông tư 09/2026/TT-BNNMT, các chuyên gia pháp lý khuyến nghị doanh nghiệp thực hiện các bước sau:

• Rà soát lại Giấy phép môi trường hiện tại: Đối chiếu với các quy định tại Điều 18b và 18c để xem xét nhu cầu cấp mới hoặc điều chỉnh.
• Nâng cấp hệ thống quan trắc: Đảm bảo các thiết bị đo đạc đáp ứng ngưỡng quy chuẩn kỹ thuật mới.
• Đào tạo nhân sự: Cập nhật kiến thức cho bộ phận chuyên trách môi trường về các thay đổi trong quy trình quản lý chất thải và báo cáo định kỳ.

Việc chủ động thích ứng không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các án phạt hành chính mà còn khẳng định uy tín và trách nhiệm xã hội trong lộ trình phát triển bền vững.